Obchody rozpoczęło nabożeństwo pod przewodnictwem ks. prof. Piotra Tarlinskiego, biskupiego wikariusza ds. mniejszości narodowych i etnicznych. W kazaniu przypomniał, że 80 lat temu – 24 stycznia 1945 – Armia Czerwona zajęła Nysę oddaloną od Łambinowic o ledwo 20 kilometrów. Ofiarą jej agresji padły m.in. miejscowe siostry. Było ich około 200 z różnych zgromadzeń. Około 150 z nich zgwałcono. Blisko 50 nyskich elżbietanek zginęło śmiercią gwałtowną. Wiele umarło później mimo zadanych ran.
80 rocznica Tragedii Górnośląskiej. Ta tragedia ma twarze
– Wydaje się, że to mały epizod w porównaniu z ofiarami wojny, które mają na sumieniu naziści niemieccy – mówił duszpasterz mniejszości. – W poniedziałek przypada rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz. Ogrom nieszczęścia ludzkiego w czasie II wojny światowej szacuje się na 60-78 mln ofiar. Jest to przerażające. Ale dramat wojny i zbrodni powojennych ujawnia się w pełni dopiero wtedy, gdy przywołujemy imiona nazwiska ofiar. Gdy oglądamy twarze na pożółkłych fotografiach. Czytamy pamiętniki tych, co zginęli.
Druga część obchodów odbyła się na cmentarzu ofiar powojennego obozu. Głos zabierali m.in. lider mniejszości Rafał Bartek, marszałek Szymon Ogłaza, który objął uroczystości patronatem, oraz konsul Niemiec w Opolu Peter Herr.
Rafał Bartek przypomniał, że Tragedia Górnośląska jest częścią tragedii Niemców na wschodzie. – Wejściu Armii Czerwonej na teren III Rzeszy towarzyszyły rabunki i bestialstwa dokonywane przez jej żołnierzy na terenie Prus Wschodnich, Warmii i Śląska. Tu żołnierzy – za przyzwoleniem Stalina – nie obowiązywały żadne zasady. Mogli bezkarnie grabić, gwałcić i mordować. Ujawniając najgorsze instynkty i zastraszając w ten sposób miejscową ludność.
Przewodniczący TSKN i VdG podkreślił, że sejmiki województw śląskiego i opolskiego ogłosiły rok 2025 Rokiem Tragedii Górnośląskiej. Stosowne uchwały podjęły Sejm i Senat RP.
– To duża zmiana w podejściu do tematu – mówił. – Tematu, który przez dziesięciolecia był obecny wyłącznie w zaciszu domowym i podczas spotkań rodzinnych w gronie osób zaufanych. Toteż nadal deficyt wiedzy na ten temat jest ogromny.
80 rocznica Tragedii Górnośląskiej. Zraniono Śląsk i mieszkańców
Marszałek Szymon Ogłaza nazwał Tragedię Górnośląską niezwykle bolesną kartą w dziejach Śląska po 1945 roku. Karty głęboko zachowanej w pamięci świadków i ostrożnie przekazywanej w rodzinach w międzypokoleniowej transmisji, a po 1989 roku wreszcie ujawnionej w pamięci zbiorowej oraz na kartach historii.
– Tragedia mieszkańców Śląska w 1945 roku rozegrała się jednocześnie na płaszczyznach społecznej i gospodarczej – mówił Szymon Ogłaza. – W wojennym zdziczeniu, w ślepej zemście zniszczono wielokulturową tkankę społeczności śląskiej.
– Tragedia zniszczyła całe rodziny. Na wielką skalę zdewastowano kulturę, ludzi i gospodarkę. Tkankę materialną i niematerialną. Ziemię śląską i jej mieszkańców zraniono głęboko i trwale – podkreślił.
To miejsce to pomnik cierpienia
– Po II wojnie światowej niemiecka ludność cywilna na Górnym Śląsku została w zastępstwie obarczona odpowiedzialnością za wszystkie konsekwencje niemieckiej okupacji Polski. Uderzyła w nią chęć odwetu tych, którzy ukaranie niemieckiej ludności cywilnej za czyny innych przedstawiali jako sprawiedliwe i słuszne. Miejsce, w którym się dziś zebraliśmy, jest pomnikiem ich cierpienia – mówił konsul Herr. – Pamięć przypomina nam także, co wywołało to działanie. Dyktatorski i zaślepiony reżim niemiecki spowodował niezrozumiałe ludzkie cierpienia. Ostatecznie Polaków i Niemców w Europie Środkowej pozostawił na łasce nieludzkiego sowieckiego reżimu.
Ryszard Galla odczytał list marszałka Sejmu Szymona Hołowni, a dr Marek Mazurkiewicz list wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza. Przesłanie europosła Łukasza Kohuta odczytał jego asystent Szymon Forajter.
Ostatnia część spotkania odbyła się w Centralnym Muzeum Jeńców Wojennych. Odbyła się tam premiera filmu poświęconego Tragedii Górnośląskiej „Czerwona zaraza”. Powstał on we współpracy Centrum Wystawienniczo – Dokumentacyjnego Niemców w Polsce, Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych oraz TVP3 Katowice.
Szersza relacja w najbliższym numerze dodatku „Heimat. Mała Ojczyzna”.
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
