Pierwsze pogłoski o tym, że firma Ascend Elements ma zainwestować w Opolu, pojawiły się w wiosną minionego roku. Oficjalnego potwierdzenia nabrały na początku grudnia 2025 roku. Wtedy w siedzibie Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Invest-Park” odbyło się podpisanie dokumentów w tej sprawie.
Ascend Elements w Opolu – inwestycja za blisko 7 mld zł
Amerykańska firma kupiła 44 hektary gruntów na terenach inwestycyjnych we Wrzoskach. Jak informował wtedy prezydent Arkadiusz Wiśniewski, firma Ascend Elements za ziemię w Opolu zapłaciła 60 milionów złotych.
– Dość powiedzieć, że skala inwestycji jest naprawdę imponująca. Jest niewiele mniejsza niż Elektrownia Opole. To wygeneruje dziesiątki miejsc pracy, także przy realizacji przedsięwzięcia. Dla opolskich firm oznacza to dziesiątki milionów złotych – mówił Arkadiusz Wiśniewski.
Wedle zapowiedzi, w fabryce Ascend Elements w Opolu powstawać miał tzw. prekursor materiału aktywnego katody (pCAM), wykorzystywany w bateriach do samochodów elektrycznych. Plan zakładał zatrudnienie około 200 osób oraz rozpoczęcie działalności do 2030 roku. M.in. pod kątem tego zakładu – drugi to fabryka opon koreańskiego koncernu Kumho Tire – miasto prowadzi rozbudowę około kilometra drogi krajowej nr 46 pomiędzy Rondem Rodłaków a granicą Opola.
Szacunkowa wartość inwestycji Ascend Elements w Opolu to blisko 7 mld zł. Nie bez znaczenia jest fakt, że Polska Agencja Inwestycji i Handlu przyznała amerykańskiej firmie grant w wysokości 1,2 mld zł na realizację zakładu we Wrzoskach.
W Polsce nagroda, w USA wniosek o ochronę przed wierzycielami
Pod koniec marca tego roku PAIH przyznała temu przedsięwzięciu tytuł „Inwestycji Przemysłowej Roku”. Tymczasem na początku kwietnia amerykańska firma złożyła do sądu w Teksasie wniosek o ochronę przed wierzycielami.
Uczyniła to na podstawie Rozdziału 11 (Chapter 11) Kodeksu Upadłościowego USA. Nie oznacza to jeszcze całkowitego bankructwa firmy. Napisał o tym Linh Austin, prezes Ascend Elements, w oświadczeniu uzasadniającym ów krok.
„Rozdział 11 (…) zapewnia nam sprawdzony, nadzorowany przez sąd mechanizm restrukturyzacji naszych zobowiązań przy jednoczesnym kontynuowaniu standardowej działalności pod kierownictwem naszego obecnego zespołu zarządzającego. Jest to powszechnie stosowane narzędzie finansowe i prawne, które pozwala nam na przeprowadzenie reorganizacji i dalszy rozwój. Nie jest to sygnał, że się poddaliśmy” – podkreślił.
Ascend Elements działa więc dalej, choć nie bez komplikacji. Linh Austin opowiada o nich we wspomnianym doświadczeniu. Podkreśla, że obejmując stery w firmie w marcu 2025 roku miał świadomość jej „długiej historii niegospodarności finansowej i operacyjnej”, wierzył jednak w misję firmy oraz w jej unikatową technologię.
„Wzmocniliśmy dyscyplinę w ramach całego przedsiębiorstwa, zabezpieczyliśmy umowy handlowe o wartości ponad 2 mld USD oraz dotację w Polsce na kwotę 320 mln USD [mowa o grancie z PAIH dla Ascend Elements na fabrykę w Opolu – dop. red.]. Podjęliśmy również znaczące kroki w celu usprawnienia działalności, redukcji kosztów i pozyskania dodatkowego kapitału, jednak działania te okazały się niewystarczające, aby przezwyciężyć wieloletnie problemy finansowe spółki oraz jej zaległe zobowiązania” – napisał Linh Austin.
Ciosem dla Ascend Elements były cięcia dokonane przed administrację prezydenta Donalda Trumpa. Ta znacznie ograniczyła finansowanie projektów związanych z elektromobilnością i odnawialnymi źródłami energii. Jak donosi „Courier Journal”, w przypadku Ascend Elements była to utrata około 100 mln dolarów (ponad 400 mln zł) wsparcia budowy potężnego zakładu w Kentucky. Tam prace wstrzymano pod koniec 2025 roku, a firma jest w sporze z wykonawcą.
Ascend Elements w restrukturyzacji – co z fabryką w Opolu?
Wedle deklaracji prezesa Ascend Elements, firma kontynuuje działalność i dalej zamierza realizować zaplanowane projekty w USA oraz w Polsce, w Opolu. Przedsiębiorstwo informowało też, że prowadzi rozmowy z potencjalnymi inwestorami.
Jak donosi portal XYZ, we wniosku do sądu w Teksasie firma zadeklarowała, że jej aktywa wynoszą 1-10 mld dolarów, a wierzytelności to 0,5-1 mld dolarów. Od złożenia wniosku odbyło się też już kilka posiedzeń w tej sprawie, a w międzyczasie firma zaaplikowała też o finansowanie pomostowe wysokości 30 mln dolarów, z czego 20 mln dolarów miałoby trafić do Polski.
„Czekamy na zatwierdzenie wniosku o finansowanie pomostowe od potencjalnego inwestora, który jest gotów kupić wszystkie aktywa Ascend, w tym działalność i projekty w Polsce. Po otrzymaniu zgody sądu dojdzie do aukcji wszystkich lub wybranych aktywów Ascend. Firma oceni oferty i wybierze najkorzystniejsze dla udziałowców” – czytamy w oświadczeniu firmy dla portalu XYZ.
Przedstawiciele Ascend Elements zaznaczają, że nie mogą spekulować na temat wyniku tych aukcji, ale zapewniają, że „polskie operacje i projekt w Opolu są częścią aktywów wycenianych przez potencjalnych inwestorów”.
„Zobowiązanie do budowy mocy produkcyjnych materiałów do baterii w Polsce i Europie pozostaje celem, który chcielibyśmy osiągnąć w tym procesie” – zapewniają przedstawiciele amerykańskiej firmy.
Zwróciliśmy się do prezydenta Opola z pytaniami, czy miasto otrzymało sygnały, że zapowiadana inwestycja we Wrzoskach jest niepewna oraz czy inwestor zasygnalizował możliwość wycofania się z projektu. Do czasu opublikowania materiału nie otrzymaliśmy odpowiedzi.
Trudna sytuacja w branży
Dodajmy, że plan budowy potężnego zakładu w Opolu to nie jedyne przedsięwzięcie Ascend Elements w Polsce. Firma jest też zaangażowana w Elemental Holdings w Zawierciu. Tam od 2024 roku działa zakład wart około miliarda dolarów, który zajmuje się recyklingiem baterii litowo-jonowych.
Sylwester Puczen, rzecznik prasowy Elemental Holdings, w komentarzu dla XYZ poinformował, że Ascend Elements jest w kontakcie z tą firmą w sprawie procesu restrukturyzacyjnego w USA. Zapewnił, że zakład „funkcjonuje bez zakłóceń”.
Problemy z budową zakładu w Kentucky oraz cięcia administracji Donalda Trumpa uderzające w branżę elektromobilności to jeden z głównych, ale nie jedyny powód trudnej sytuacji Ascend Elements. Równie istotna jest dominacja Chin w tej branży.
– Chiny odpowiadają za ponad 70 proc. globalnej produkcji ogniw bateryjnych do samochodów elektrycznych, a rząd w Pekinie od dawna wspiera ten sektor zarówno na poziomie finansowym, w obszarze R&D, jak też zabezpieczając źródła surowców. W USA i Europie często brakuje tak kompleksowego podejścia – komentuje Maciej Mazur, prezes Polskiego Stowarzyszenia Nowej Mobilności w rozmowie XYZ.
Z kolei Tomasz Szpikowski, prezes firmy Bergman Engineering (zajmuje się rekrutacją inżynierów m.in. dla podmiotów z branży motoryzacyjnej) zauważa, że „niższy popyt na auta elektryczne i tańsze surowce z Chin stworzyły dodatkową presję”.
– Jeśli Europa myśli o niezależności od Chin, technologia Ascend powinna znaleźć się u nas. Rewolucja zeroemisyjna opóźni się o 5-10 lat, ale przyjdzie – stwierdza.
Trudna sytuacja Ascend Elements nie oznacza więc jeszcze, że zakład w Opolu nie powstanie. Ale jego przyszłość stoi pod dużym znakiem zapytania.
Czytaj także: Nowa japońska fabryka i miejsca pracy w woj. opolskim. Pierwszy taki zakład w Polsce
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „Opolska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
