Tylko w samym centrum Opola, w niewielkich odstępach czasu zniknęły cztery kioski RUCH. A każdy z nich miał swoją klientelę, którą nierzadko przyciągał komunikatywny kioskarz. Znał swoich klientów, wiedział, co kupują i potrafił z nimi gawędzić.
Ten przy pl. Wolności w Opolu zaopatrywał w dużej mierze urzędników. Kupowali gazety, papierosy oraz inne drobiazgi. Kiosk miał być czynny do 31 października, ale zamknięto go wcześniej, bo jak powiedziała nam ajentka, pani Ania Chromańczuk, nie było już czym handlować.
W towar zaopatrywała kioski centrala RUCH-u, którego większościowym udziałowcem cztery lata temu został Orlen.
RUCH wycofał się z dystrybucji prasy
Do kwietnia 2024 roku RUCH SA był największym dystrybutorem prasy w Polsce, należało do niego 15 proc. prasowego rynku. Kiedy się z niego wycofał, lukę wypełnił inny dystrybutor, ale jest coraz więcej miejsc, gdzie gazety nie docierają, są to zwykle małe miejscowości.
Przez jakiś czas Orlen, chcąc utrzymać RUCH na rynku dystrybucji prasy, eksperymentował.
I tak w kiosku oprócz standardowych dla tego miejsca produktów można było kupić kawę, przekąskę, a do tego uszczęśliwić się gazetą. Czyli taki poranny zestaw. Ale pomysł najwyraźniej nie wypalił.
Już poprzedni zarząd ORLEN S.A., w czasach rządów PiS, mierzył się z próbą restrukturyzacji spółki RUCH. Jak podało „O!Polskiej” biuro prasowe Orlenu, miała to być dystrybucja prasy, sprzedaż detaliczna i działalność kurierska.
W założeniach restrukturyzacja miała się zakończyć niezależnością finansową w 2021 roku.
– W rezultacie, pod koniec 2023 roku, zadłużenie RUCH przekroczyło 160 mln złotych – tłumaczy nam biuro prasowe ORLENU SA. – Dystrybucja prasy miała decydujący udział w generowaniu przez RUCH strat finansowych. Tylko w latach 2021-2023 wyniosły one w sumie ponad 110 mln złotych. Obecnie prowadzone są działania naprawcze. Likwidujemy sieć kiosków, których w całej Polsce jest teraz 200.
Tylko w pierwszej połowie 2024 roku w Polsce został zlikwidowany co czwarty kiosk i salonik prasowy pod szyldem RUCH-u.
Kioski RUCH. Kioskarze bez wyjścia
A co z ajentami, takimi jak pani Ania, z kiosku przy pl. Wolności w Opolu?
– Jesteśmy z nimi w kontakcie, oni z wyprzedzeniem otrzymali informację o wypowiedzeniu umów. Niektórzy decydują się na odkupienie kiosku i prowadzenie działalności we własnym zakresie – odpowiada biuro prasowe koncernu.
Rozmawiający z „O!polską” kioskarze ajencji rezygnują z dalszego prowadzenia kiosku, najczęściej po wielu latach.
– Jestem emerytem, teraz odpadł mi dodatkowy dochód – mówi mężczyzna, który przez wiele lat prowadził kiosk RUCH na osiedlu Malinka.
– Ale nie zamierzam odkupić od Orlenu kiosku, bo nie wiem, czy zarobię na zaciągnięty dług. Bo przecież tego kiosku bym inaczej nie kupił, jak na pożyczkę – dodaje.
Dlaczego kioski RUCH stały się nierentowne? Pojawiły się „Żabki” i to na każdym kroku. Bilety komunikacji miejskiej zaczęli sprzedawać kierowcy, a potem automaty na przystankach i w autobusach. Prasa stała się dostępna w każdym sklepie spożywczym.
A to nie wszystkie przyczyny nierentowności, które sprawiły, że kioski spotkał taki sam los, co niedawno budki telefoniczne.
Kioski RUCH-u nie powstały w PRL-u
A tak się utrwaliło. Ten pierwszy pojawił się już w styczniu 1918 roku na Dworcu Głównym w Warszawie, a założycielem było Polskie Towarzystwo Księgarni Kolejowych RUCH sp. z o.o. Oferował prasę, tytoń i drobne artykułu użytkowe. Ale ideą był rozwój czytelnictwa w Polsce, która uzyskała niepodległość.
Cztery lata przed wybuchem II wojny światowej RUCH stał się jedynym kolporterem prasy w Polsce.
W 1973 roku RUCH wszedł w skład Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-RUCH”. RUCH w czasach PRL też był monopolistą w dystrybucji prasy. W kolejnych latach podlegał wielu przeobrażeniom.
Kioski były na każdym osiedlu, oferowały od pasty do zębów, wyrobów tytoniowych, prasy, przez bilety miejskiej komunikacji, książki, kasety magnetofonowe, po prezerwatywy i doładowania do telefonów w ostatnich latach.
Kioski RUCH zapisały się też w kronikach kryminalnych – należały do najczęściej – szczególnie w czasach PRL – okradanych punktów handlowych. Włamywaczy nie interesowały jednak gazety, ale papierosy, które były wówczas na kartki i często pełniły rolę waluty zamiennej.
Czytaj też: eXperience – nowy pawilon w PNT w Opolu. Wstęp tylko dla wybranych
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
