Zanim jednak przejdziemy do omówienia szczegółów warto przypomnieć o ubiegłorocznej reformie programu. To ona uszczelniła system i ukróciła nadużycia ze strony nierzetelnych wykonawców. Ale odpowiadający za „Czyste Powietrze” nie pozostali głusi na sygnały płynące z gmin, od doradców energetycznych i od samych właścicieli domów. Ci zaczęli bowiem wskazywać na nowe wyzwania.
Powód? Koszty materiałów budowlanych oraz robocizny wzrosły, a część osób, które bardzo chciały ocieplić swoje domy, odbijała się od formalnych wymogów prawnych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) przeanalizował dane GUS, sprawdził średnie rynkowe wyceny oraz koszty wynikające ze składanych wniosków o płatność. Skutek? Wdrożenie pakietu ułatwień otwierającego program dla jeszcze większej grupy Polaków. Wszystko to przy zachowaniu najwyższej jakości i bezpieczeństwa prac.
Zmiany w programie „Czyste Powietrze”. Rozbita bariera własności
Obowiązująca dotychczas zasada mówiła jasno: aby ubiegać się o dofinansowanie, trzeba było być właścicielem lub współwłaścicielem budynku od co najmniej 3 lat. Ta regulacja miała zapobiegać spekulacjom. W praktyce uderzała jednak w osoby, które w dobrej wierze przejmowały stare domy po rodzicach czy dziadkach, by z miejsca doprowadzić je do współczesnych standardów energetycznych.
Od 20 lipca 2026 r. obowiązują niezwykle istotne wyjątki od zasady 3 lat:
- Zasiedzenie: Z dotacji mogą korzystać osoby, które nabyły prawo do nieruchomości w drodze zasiedzenia. To często dotyczyło wielopokoleniowych gospodarstw o nie w pełni uregulowanym stanie prawnym.
- Darowizny i zakup od najbliższych: Wsparcie przysługuje nowym właścicielom lub współwłaścicielom – posiadającym minimum 50 proc. udziałów w nieruchomości od co najmniej roku – którzy nabyli te udziały w drodze zakupu lub darowizny od rodziców bądź dziadków.
Co to oznacza w praktyce? Jeśli rok temu otrzymałeś w darowiźnie od dziadków stary dom – na przykład popularną w latach 70. „kostkę” – nie musisz już czekać jeszcze dwóch lat na to, by móc przeprowadzić termomodernizację. Możesz już teraz złożyć wniosek o wsparcie z „Czystego Powietrza” i działać!
Zmiany w programie „Czyste Powietrze”. Wyższe kwoty dotacji
Styropian, wełna mineralna, nowoczesne okna i bramy garażowe – ich ceny wzrosły do tego stopnia, że dotychczasowe maksymalne limity dofinansowania miejscami przestały wystarczać na pokrycie realnych kosztów. Aby beneficjenci nie musieli dopłacać z własnej kieszeni więcej od pierwotnych założeń, jednostkowe kwoty dotacji na wybrane elementy termomodernizacji wzrosły o 10 procent.
Zwiększone stawki obejmują kluczowe prace związane ze szczelnością budynku:
- ocieplenie ścian i przegród budowlanych: maksymalny limit wzrósł do 275 zł za metr kw.,
- wymianę stolarki okiennej: limit podniesiono do 1320 zł za metr kw.,
- stolarka drzwiowa i bramy garażowe: górna granica wzrosła do 2750 zł za metr kw. (w najwyższym poziomie dofinansowania).
Przytoczone liczby dotyczą najwyższego poziomu dofinansowania. W wariantach podstawowego i podwyższonego dofinansowania także zwiększono maksymalne kwoty. Podwyżki te przeliczono proporcjonalnie. Dzięki temu całkowity budżet, jaki możesz przeznaczyć na ocieplenie domu i wymianę starych okien jest teraz zauważalnie większy.
Zmiany w programie „Czyste Powietrze”. 180 dni na realizację prefinansowania
Osoby korzystające z zaliczek (czyli prefinansowania, gdzie pieniądze trafiają bezpośrednio do wykonawcy na poczet zakupu materiałów) na zakończenie prac objętych tą wpłatą dotychczas miały maksymalnie 120 dni. W sytuacji, gdy na rynku brakuje rąk do pracy oraz potrafią pojawiać się opóźnienia w dostawach części materiałów, limit ten potrafił być źródłem dużego stresu.
Nowe zasady wydłużyły ów termin. Teraz to nie 120, a 180 dni. Pół roku to czas, który pozwala spokojnie przeprowadzić nawet skomplikowane prace budowlane.
Co ważne, to udogodnienie jest też dostępne dla osób, które podpisały umowy wcześniej, w naborze obowiązującym od 31 marca 2025 r. Wystarczy wystąpić o podpisanie prostego aneksu do zawartej umowy, by zyskać dodatkowe dwa miesiące na dokończenie inwestycji.
Zmiany w programie „Czyste Powietrze”. Mniej biurokracji przy odbiorach
Dotychczas dokumenty potwierdzające trwałe odłączenie starego pieca węglowego oraz bezpieczne dostosowanie przewodów kominowych mógł zatwierdzić wyłącznie dyplomowany mistrz kominiarski. W wielu mniejszych miejscowościach czas oczekiwania na wizytę takiego fachowca wydłużał końcowe rozliczenie wniosku.
Od 20 lipca tej bariery już nie ma. Dokumenty potwierdzające odcięcie starego „kopciucha” i stan komina mogą odtąd wystawiać nie tylko kominiarze, ale także osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane (np. kierownicy budowy czy uprawnieni instalatorzy). To prosta zmiana, która jednak mocno przyspiesza proces wypłaty końcowej transzy dotacji.
Dodatkowo wprowadzono usprawnienia w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie (GWD) – beneficjenci współpracujący z gminnymi operatorami mogą teraz przygotowywać robocze wersje dokumentów, co wyeliminuje błędy jeszcze przed ich oficjalnym wysłaniem.
Pożegnanie z prostym ogrzewaniem elektrycznym
Nowe wytyczne to także wyraźny sygnał technologiczny. NFOŚiGW stawia wyłącznie na urządzenia o najwyższej efektywności energetycznej. Zgodnie z zapowiedzią, po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 2026 roku, program całkowicie przestanie dofinansowywać zwykłe ogrzewanie elektryczne, jak maty grzewcze, grzejniki konwekcyjne czy kotły elektryczne.
Od 2027 roku jedyną formą ogrzewania elektrycznego objętą dotacją pozostaną pompy ciepła. Te z jednej jednostki energii elektrycznej potrafią bowiem wytworzyć kilkukrotnie więcej energii cieplnej. To ważna wskazówka dla osób planujących inwestycję z wyprzedzeniem. Jeśli myślisz o wymianie źródła ciepła, warto od razu celować w rozwiązania, które będą wspierane długofalowo.
Żelazne fundamenty – to pozostaje bez zmian!
Choć zmiana przepisów z 20 lipca przyniosła sporo ułatwień, warto pamiętać, że filary bezpieczeństwa i jakości programu wypracowane we wcześniejszych latach wciąż obowiązują.
Nadal nieodłącznym elementem ubiegania się o wsparcie jest obowiązkowy audyt energetyczny (który precyzyjnie wskazuje, co i jak należy w domu naprawić), a także świadectwo charakterystyki energetycznej. W mocy pozostają zasady wyboru urządzeń z oficjalnej Listy ZUM (Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów), system bezpłatnych gminnych operatorów, reguła „jeden beneficjent – jeden budynek” oraz brak wsparcia dla kotłów gazowych.
Niedawna aktualizacja programu „Czyste Powietrze” tworzy więc jeden z najbardziej sprzyjających momentów na to, by przeprowadzić termomodernizację swojego domu. Wyższe kwoty dofinansowania łagodzą skutki podwyżek cen na rynku budowlanym, a poluzowanie restrykcji prawnych daje szansę tysiącom nowych właścicieli domów.
Jeśli odkładałeś decyzję o ociepleniu budynku lub wymianie okien lękając się biurokracji lub braku czasu na realizację zaliczek – nowe zasady eliminują te obawy.
Czytaj także: Ten program przyniósł rewolucję w polskich domach
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
