Tomasz Jamróz-Piłsudski to praprawnuk Adama Piłsudskiego, brata marszałka Józefa Piłsudskiego. Młodzieży z opolskich szkół średnich opowiadał we wtorek w Muzeum Śląska Opolskiego o historii odrodzonej Polski, procesie kształtowania granic odrodzonego państwa polskiego po 1918 roku oraz o roli Józefa Piłsudskiego w pierwszych latach niepodległości.
W rozmowie z „O!Polską” przyznaje, że bycie potomkiem wybitnego wodza może być brzemieniem, jednak większych trudności z tym związanych doświadczyli jego ojciec i wujkowie.
– Tata przez to pochodzenie miał dużo większe problemy niż ja. A to dlatego, że był działaczem „Solidarności Walczącej” – przyznaje Tomasz Jamróz-Piłsudski. – Sam osobiście miałem problemy z różnymi dziwnymi historykami. Nie brakowało też i dziwnych ludzi, którzy wszystko próbowali ubrać politycznie.
Tomasz Jamróz-Piłsudski o młodości w cieniu wodza. „Zachowuj się, bo jesteśmy herbowi”
Potomek naczelnika wspomina, że koligacje z Józefem Piłsudskim były w jego rodzinie tajemnicą poliszynela. Ale konkretne fakty poznał dopiero jak był nastolatkiem. I to raczej przez zabawny przypadek.
– Wcześniej, gdzieś do lat dwutysięcznych, coś tam gdzieś słyszałem. Czasem babci coś się wymsknęło – wspomina Tomasz Jamróz-Piłsudski. – To były czasy komuny, dlatego tak było. W końcu, po jakiejś rodzinnej imprezie tata stwierdził, że mam się zachowywać, bo jesteśmy „herbowi”. Kolejnego dnia pociągnąłem temat i dopytałem, o co dokładnie mu chodziło. I tak poznałem wielką historię rodziny… – śmieje się.
Tomasz Jamróz-Piłsudski, jest absolwentem Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki, pasjonatem historii oraz członkiem grupy rekonstrukcyjnej I Pułku Piechoty Pierwszej Brygady Legionów Polskich.
Praprawnuk Piłsudskiego: „Chciałem być stolarzem”
Na ile świadomość korzeni zadecydowała o wyborze tej ścieżki zawodowej?
– Chciałem zostać stolarzem. To wojsko było tylko alternatywą – zastrzega krewny Józefa Piłsudskiego. – Stało się jednak tak, że szkołę zawodową w Krakowie zamknęli. Wtedy jedyną opcją była nauka w Kalwarii Zebrzydowskiej, ale rodziny nie było stać na bursę i inne takie rzeczy. Dlatego też poszedłem do liceum. A później pewną robotą wydało mi się to wojsko.
Gościa Muzeum Śląska Opolskiego pytamy na ile postać wielkiego przodka wpływała na codzienność, wychowanie czy tradycje rodzinne.
– Faktycznie miałem dom z wielkimi tradycjami – stwierdza Tomasz Jamróz-Piłsudski. – Podczas uroczystości 3 maja, 11 listopada czy Święta Wojska Polskiego, gdy my jedliśmy obiad rodzinny, nawet jeśli nie była to niedziela, to w radiu czy telewizji w tle „leciała” transmisja z defilady z Placu Józefa Piłsudskiego. Nigdy żadnej żeśmy nie ominęli. Od małego pamiętam, że przy rosole była „Kompania baczność!” i tak dalej…
Rodzina kładła także duży nacisk na naukę historii.
– Tata pod tym względem jest gigantem – mówi z dumą Tomasz Jamróz-Piłsudski. – I dziś również moją misją jest edukowanie i przekazanie historii takiej, jaka ona rzeczywiście była. Bez żadnych upiększeń czy przeinaczeń.
Mity o marszałku
Wskazuje na szereg mitów narosłych przez dwudziestolecie międzywojenne czy w okresie PRL-u.
– Przykładem choćby Bitwa Warszawska, „Cud nad Wisłą” z 1920 roku. Nie do końca jest tak, jak dziś się mówi, czyli tylko że Rozwadowski, Rozwadowski… – mówi krewny wodza.
– Owszem, on był szefem sztabu, ale 15 sierpnia 1920 roku, pod wieczór, przyszła oryginalna depesza, podpisana przez Rozwadowskiego. Napisane tam jest wprost: jak komendant przewidział, jak naczelnik rozkazał itd. Wiemy, kto tak naprawdę te rozkazy wydawał. Nie zrobił tego jeden człowiek. Struktura ówczesnego sztabu wyglądała tak: Piłsudski jako naczelny wódz, Rozwadowski jako szef sztabu. I dopiero ten szef sztabu musiał rozpisać rozkazy od wodza do generałów: Latinika, Rydza-Śmigłego, Sikorskiego…
W tym kontekście Tomasz Jamróz-Piłsudski stwierdza, że najgorszym powielanym mitem związanym z jego wielkim przodkiem jest ten, że w 1920 roku Józefa Piłsudskiego nie było w Warszawie, tylko uciekł do Wiednia.
„Polska jak obwarzanek”
Zapytany o to, czy podziela zdanie Józefa Piłsudskiego o Polakach, w nawiązaniu do słynnego cytatu przypisywanego marszałkowi „Naród wspaniały, tylko ludzie k…wy”, przyznaje, że jest w tym stwierdzeniu prawda.
– Dołożę od siebie, że Polska jest jak obwarzanek – mówi Tomasz Jamróz-Piłsudski. – Wszystko co piękne i dobre naokoło Polski, a „w środku to takie lada co”. Mam tu na myśli niestety politykę.
Jego zdaniem, Józef Piłsudski, jakby „wyszedł” dziś z katedry na Wawelu, to pierwsze co by powiedział brzmiałoby: „Wam kury szczać prowadzać, a nie politykę robić„.
– Dziś, w Polsce, gdzieś po drodze zatarła się jedna najważniejsza rzecz. Taka, że interes kraju i jego obywateli, jest najważniejszy – uważa Tomasz Jamróz-Piłsudski. – Żyjemy w Polsce, nie obchodzi nas Bruksela, Unia Europejska, tylko nasza konstytucja i to co się dzieje wewnętrznie, u nas w kraju. To powinno być najważniejsze.
Tomasz Jamróz-Piłsudski w Opolu. Czym jest patriotyzm i poszanowanie historii dla młodych?
Spotkanie było okazją do rozmowy o patriotyzmie, historycznej pamięci i znaczeniu niepodległości dla kolejnych pokoleń.
– Historię upolityczniono. Dlatego ona młodym zbrzydła. Na szczęście niekompletnie – uważa Tomasz Jamróz-Piłsudski. – Najlepszy komplement, jaki dostałem we wrześniu, w jednej z krakowskich szkół, to ten od szóstoklasistki. Na koniec lekcji przyznała, że nauczyła się więcej w 45 minut niż przez cały rok – cieszy się.
Uczniowie, którzy przyszli na spotkanie z krewnym naczelnika nie kryli zainteresowania. W rozmowach z dziennikarką „O!Polskiej” mówili, że historia Polski wcale nie jest im obojętna.
– Chcemy dążyć do lepszego poznania ojczyzny, także tej mniejszej – uważa Oliwer z LO nr VIII w Opolu. – Spotkanie z krewnym tak wielkiego człowieka jest ciekawe samo w sobie. Warto uczyć się historii, by ją zrozumieć. Wtedy można wyciągać wnioski, by pewne wydarzenia się nie powtórzyły.
Uczeń LO: „Czujemy strach przed utratą wolności”
Czy młodzi, w przeddzień 108. rocznicy odzyskania niepodległości, wyobrażają dziś sobie, że Polska może znów nie być niepodległa, tak jak to było przez 123 lata do 1918 roku?
– Wolność powinniśmy doceniać, a to, że wciąż żyjemy w wolnym kraju jest godne podkreślenia – kontynuuje Oliwier. – Młodzi też o tym pamiętają, szczególnie dziś w obliczu zagrożenia aneksją lub kryzysem zbrojnym. Ciągle o tym czytamy, oglądamy w mediach. Wiąże się z tym odraza, ale też strach przed utratą wolności.
– Myślę też, że większość osób w moim wieku rozumie, że ojców niepodległości było wielu – dodaje uczeń. – I jeszcze warto podkreślić, że Polska dwukrotnie odzyskiwała tę niepodległość: także Solidarność w czasie komunizmu się do tego przyczyniła i takie osoby jak np. Jerzy Giedroyc czy Lech Wałęsa. Warto o tych wszystkich postaciach opowiadać.
We wtorek, podczas lekcji edukacyjnych, których bohaterem był Tomasz Jamróz-Piłsudski, młodzież mogła na własne oczy obejrzeć oryginalne elementy umundurowania, zabytkową broń ze zbiorów Muzeum Śląska Opolskiego oraz rekonstruktorów występujących w wiernie odtworzonych mundurach legionowych.
Zajęcia dla nich poprowadził również Dragomir Rudy z Działu Edukacji Muzeum Śląska Opolskiego.
Spotkanie w ramach wydarzenia edukacyjnego „Od munduru do Niepodległej. Żołnierze, broń i granice odrodzonej Polski”, odbyło się w Muzeum Śląska Opolskiego w ramach cyklu „W rytmie roku: Patriotyczna jesień”.
Czytaj też: Rabin Leo Baeck sprawił, że Opole jest w światowych encyklopediach
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydanie
