– Jesteśmy na mapie serii konferencji, które odbywały się w Poczdamie, w Poznaniu, w Warszawie i dzisiaj w Opolu. Te spotkania nawiązują do powstania 200 lat temu Warszawskiej Szkoły Rabinicznej. Była nowym otwarciem dla dialogu z judaizmem, gdyż judaizm progresywny, zwany też liberalnym jest łatwiejszym partnerem – mówił witając uczestników sympozjum ks. prof. Stanisław Rabiej z Wydziału Teologicznego UO, organizator opolskiej konferencji, której bohaterem był rabin Leo Baeck.
– Ale jest to także pomost w stronę judaizmu konserwatywnego. Nasza konferencja jest najbardziej liczna [salę Senatu licznie wypełnili studenci i pracownicy UO – dop. red.]. Dlaczego dzisiaj? 88. rocznica Nocy Kryształowej mobilizuje nas, byśmy – jak w tytule konferencji – pamięcią i odpowiedzialnością budowali przyszłość – zaznaczył ks. prof. Stanisław Rabiej.
Rabin Leo Baeck – wyjątkowy człowiek i społeczność, której już nie ma
Rabin Leo Baeck był związany z Opolem w latach 1897 – 1907. – Ta konferencja przypomina wyjątkowego człowieka, Leo Becka, i społeczność żydowską, która miała ogromny wpływ na rozwój regionu w czasach przed II wojną światową. Dziękuję, że możemy dziś o tym człowieku rozmawiać. Ciągle za mało o nim mówimy. Tak jak zbyt rzadko przypominamy, jak wyjątkowym regionem jest Śląsk Opolski – powiedziała goszcząca na sympozjum Zuzanna Donath-Kasiura, wicemarszałkini województwa opolskiego.
– Rabin Leo Baeck powoduje, że miasto Opole jest w światowych encyklopediach. Te dziesięć lat, które tu spełnił to był najlepszy moment w jego życiu – jak sam mówił – ale też złoty okres Gminy Żydowskiej w Opolu i jej przejście ze starej synagogi do nowej – dodał ks. profesor.
Uczestnikami sympozjum byli:
- rabin Walter Homolka z Poczdamu, wykładowca współczesnej żydowskiej filozofii religii,
- rabin Boaz Pash, były naczelny rabin Krakowa,
- dr Jakub Stefek organista, badacz i inicjator projektu „Muzyka śląskich synagog”.
Koncert dopełni konferencję
– Poza Polską Leo Baeck jest uważany za jednego z największych nauczycieli judaizmu w XX wieku – powiedział „O!Polskiej” rabin Walter Homolka. – W Polsce, choć urodził się w Lesznie, wiedza o nim jest mniejsza. Był bardzo odważnym pasterzem, także w obozie w Teresinie. Miał tam opinię świętego człowieka, który wierni trwał przy swoich ludziach. Także w najtrudniejszych momentach swojego i ich życia. Ja staram się opisywać jego intelektualne dziedzictwo i na ile to możliwe je podsumowywać.
Dopełnieniem poniedziałkowej konferencji będzie rozpoczynający się o godz. 19.00 koncert „Dawne pieśni Opola. Muzyka śląskich synagog” w katedrze Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu.
– Koncert będzie dedykowany ofiarom Nocy Kryształowej i ostatnich tragicznych wydarzeń w Krakowie – dodał ks. Rabiej. – Proszę się czuć zaproszonym, aby domknąć to wydarzenie. Samo wykonanie jest z najwyższej półki europejskiej. A to wydarzenie w odnowionej katedrze będzie wyrazem pewnego ekumenizmu. Pieśni synagogalne, które śpiewano w synagodze, która spłonęła w czasie Nocy Kryształowej, zabrzmią w chrześcijańskiej świątyni.
Rabin Leo Baeck w Opolu
Leo Baeck urodził się 23 maja 1873 roku w Lesznie. Tam uczęszczał do znanego gimnazjum założonego przez Amosa Komeńskiego. Maturę zdał wiosną 1891 roku i udał się na studia do Wrocławia. Tu immatrykulował się jednocześnie na uniwersytecie i Żydowskim Seminarium Teologicznym. W 1894 roku przeniósł się do Berlina. Był już wówczas wszechstronnie wykształcony – czytał i tłumaczył z hebrajskiego, aramejskiego, jidysz, greki, łaciny i angielskiego.
1 czerwca 1897 roku, po wygraniu konkursu, objął opolski rabinat. W ówczesnym czasie Opolska Gmina Żydowska była gminą zamożną i wpływową. Stać ją było na wybudowanie w latach 1893-1897 w centrum Opola okazałej synagogi. 22 czerwca rabin Leo Baeck uroczyście złożył w niej zwoje Tory. Oprócz etatu rabinackiego pracował jako nauczyciel religii żydowskiej i języka hebrajskiego w opolskim gimnazjum miejskim.
Na początku lat trzydziestych rabin Leo Baeck stał się niekwestionowanym liderem niemieckich Żydów. W tej roli przyjechał jesienią 1933 roku do Opola. W wypełnionej gośćmi synagodze przedstawił swój punkt widzenia na sytuację niemieckich Żydów po dojściu Hitlera do władzy.
Mimo propozycji Baeck zdecydowanie odmawiał udania się na emigrację. Pozostał w Niemczech. Mimo szykan i kilkakrotnego aresztowania dalej reprezentował ogół niemieckich Żydów. 28 stycznia 1943 został przewieziony do obozu Terezinie. Przeżył wojnę. Zmarł w Londynie 2 listopada 1956 roku.
Czytaj także: Mglista obietnica za polską krew. Tak zaczęła się nasza niepodległość
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydanie
