Z raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że słyszymy coraz gorzej i mamy coraz większe kłopoty ze słuchem. Przewiduje się, że do 2050 roku prawie 2,5 miliarda ludzi na świecie będzie miało pewien stopień ubytku słuchu. Oznacza to, że jedna na cztery osoby może zostać dotknięta chorobami narządu słuchu.
Kłopoty ze słuchem. Niedosłuch związany z wiekiem
Jest to powolne, stale postępujące, obustronne i symetryczne odbiorcze upośledzenie zdolności słyszenia związane ze starzeniem się narządu słuchu. Występuje na ogół wśród osób powyżej 60. roku życia. Początkowo powoduje to kłopoty w odbiorze sygnałów z zakresu wysokich częstotliwości (1000 Hz – 8000 Hz). Są one odpowiedzialne za rozumienie mowy, a więc utrudniają swobodną komunikację. U osób w wieku senioralnym niedosłuch zwiększa również ryzyko depresji.
Ubytek słuchu, który pojawia się wraz z wiekiem, jest procesem naturalnym. Natomiast rozwój cywilizacji powoduje, że jesteśmy narażeni na coraz większy hałas. Codziennie zderzamy się ze zgiełkiem miast oraz hałasem, który generują sprzęty elektroniczne.
Długotrwałe przebywanie w hałasie powyżej 85 decybeli (np. głośna muzyka w zamkniętym pomieszczeniu) może spowodować nieodwracalne uszkodzenie słuchu, a nawet jego utratę. Na Twój organizm mogą niekorzystnie wpływać nawet dźwięki o natężeniu około 70 decybeli (np. dźwięk pracującego odkurzacza).
Co jeszcze wpływa na ryzyko ubytku słuchu?
- przebyte urazy głowy i ucha;
- cukrzyca;
- miażdżyca;
- nadciśnienie tętnicze;
- otyłość;
- stosowanie niektórych leków;
- czynniki genetyczne.
By utrzymać dobry słuch i zmniejszyć ryzyko jego utraty, na co dzień przestrzegaj prostych zasad:
- Przycisz radio, telewizor, odtwarzacz muzyki. Dbaj o to, aby dźwięk nie przekraczał 50–60 dB. Wybieraj słuchawki nauszne, zamiast dokanałowych.
- W czasie pracy w hałasie stosuj ochraniacze na uszy.
- Chroń uszy przed wiatrem oraz niskimi temperaturami. Problemy z niedosłuchem są często efektem infekcji oraz stanu zapalnego.
- Zaszczep dziecko przeciw różyczce i zapaleniu opon mózgowych.
- Pamiętaj o regularnych wizytach kontrolnych u laryngologa i badaniach słuchu. Szczególnie gdy grozi Ci utrata słuchu lub już masz ubytek słuchu.
- Kontroluj przyjmowanie leków ototoksycznych. Są nimi substancje lecznicze, które mogą uszkadzać struktury ucha wewnętrznego (ślimak, prążek naczyniowy lub narząd przedsionkowy), prowadząc do zaburzeń słuchu, szumów usznych lub problemów z równowagą.
- Za każdym razem, gdy odczuwasz dyskomfort związany ze słyszeniem, zgłaszaj się do lekarza.
Na jakie objawy trzeba zwrócić uwagę?
Do lekarza zgłoś się w przypadku: pogorszenia słyszenia, bólu ucha, szumów usznych, trzasków i pisków, zaburzenia równowagi, częstych bólów głowy, wysięków z ucha.
Nieleczone problemy ze słuchem powodują:
- niedosłuch,
- wycofanie,
- demencję.
Kłopoty ze słuchem. Jak zapobiegać utracie słuchu
Leczeniem chorób uszu zajmuje się laryngolog (otolaryngolog). Żeby skorzystać z jego porady w ramach NFZ, potrzebujesz skierowania od lekarza pierwszego kontaktu. Jeśli laryngolog podejrzewa ubytek słuchu, może Cię skierować do kolejnego specjalisty – audiologa.
Kontroluj swój słuch u laryngologa, jeśli:
- masz 45 lat lub więcej,
- masz przewlekłe zapalenie uszu lub niedosłuch,
- pracujesz w hałasie.
Niedosłuch u dzieci
Ubytek słuchu nie dotyczy tylko osób starszych. Coraz częściej problem ze słuchem występuje u dzieci. Niedosłuch u dzieci może być genetyczny dziedziczny lub niedziedziczny. Dotyka 2–3 dzieci na 1000 urodzeń. Bywa też nabyty – gdy słuch zostaje uszkodzony przez przyczynę zewnętrzną.
Niedosłuch można wykryć już u noworodka. W Polsce wszystkie dzieci przechodzą badanie słuchu tuż po narodzeniu. Zapewnia to Program Powszechnych Przesiewowych Badań Słuchu u Noworodków.
Badania słuchu są bezpłatne zawsze, nie tylko zaraz po narodzeniu. Są bezbolesne. Pomagają określić, czy niedosłuch faktycznie występuje, stwierdzić jego rodzaj i stopień.
Możesz ustrzec swoje dziecko przed niedosłuchem:
- szczepiąc je – choroby, a niekiedy i lekarstwa potrafią poważnie uszkodzić słuch, więc lepiej ich uniknąć,
- lecząc powszechne choroby uszu – nigdy ich nie lekceważ!
- pilnując, jak głośno słucha muzyki, dźwięków z komputera i telewizora – naucz je, by ostrożnie korzystało ze słuchawek.
Jeśli kłopoty ze słuchem nie będą dostatecznie wcześnie rozpoznane, zaburzą rozwój intelektualny, społeczny i emocjonalny dziecka. Dziecko, które nie słyszy ludzkiej mowy, nie nauczy się mówić. Jeśli zacznie się uczyć zbyt późno, wady wymowy mogą zostać u niego już na zawsze.
Twoje dziecko może mieć problem ze słyszeniem, jeśli:
- nie reaguje, gdy do niego mówisz,
- prosi o powtarzanie wypowiedzi,
- przekręca słowa lub niewyraźnie mówi,
- słucha telewizji lub komputera głośniej niż inni,
- mówi głośniej niż zazwyczaj,
- zwraca się jednym uchem do źródła dźwięku,
- uskarża się na ból ucha lub hałas w uszach,
- izoluje się od rówieśników.
Skonsultuj się wtedy z lekarzem i zbadaj słuch swego dziecka.
Jeśli dziecko potrzebuje aparatu
Jeśli Twoje dziecko niedosłyszy – i jest to stały, nie chwilowy ubytek słuchu – najpewniej będzie nosiło aparat słuchowy lub będzie miało założony implant ślimakowy. Decyzję podejmie lekarz w zależności od stopnia i rodzaju niedosłuchu.
Na aparaty słuchowe możesz otrzymać dofinansowanie z NFZ – jeśli otrzymasz zlecenie na wyroby medyczne. Może je wystawić tylko odpowiedni lekarz specjalista (np. laryngolog), do którego musisz mieć skierowanie.
W zależności od orzeczonego stopnia niepełnosprawności i kryterium dochodowego wsparcie otrzymasz także z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Zwróć się po nie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie lub Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (MOPR lub PCPR).
Dzieci prawidłowo rehabilitowane zwykle komunikują się językiem mówionym. Ale niedosłuch sprawia, że mogą mieć problem z wymową. Mogą skorzystać z opieki logopedycznej np. w szkole lub w gabinetach psychologiczno-logopedycznych.
Noszenie aparatów słuchowych to nie wstyd – ale dzieci mogą być wrażliwe na tym punkcie. Warto zaopiekować się nimi pod tym względem, gdy idą do przedszkola lub szkoły. Współczesna technologia sprawia, że aparaty słuchowe są obecnie bardzo małe i często atrakcyjne wizualnie. Powinno to pomóc niedosłyszącemu dziecku, ale nie zakładaj, że jeśli dziecko nic na ten temat nie mówi, to wszystko jest w porządku.
Czytaj także: Pani Beata dwa razy pokonała raka. „Wystarczy pięć minut miesięcznie”
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
