Polskie prawo przewiduje, że w staraniach o adopcję mogą brać udział małżeństwa lub osoby samotne niepozostające w związku małżeńskim. Najczęściej proces ten trwa około roku.
– Pierwszym krokiem jest zgłoszenie się do ośrodka adopcyjnego na rozmowę wstępną. W województwie opolskim są w Opolu i w Nysie. Zapoznajemy z szczegółowymi informacjami – opisuje Ewa Skirzewska.
Wymogów formalnych jest znacznie więcej. W kolejnych etapach kandydaci składają m.in. dokumenty poświadczające niekaralność, stan zdrowia czy status materialny. Powinni też mieszkać na terenie Polski, wykazać brak ingerencji sądu w sferę władzy rodzicielskiej oraz być w odpowiednim wieku do wychowania dziecka.
Adopcja – co trzeba wiedzieć
– Na adopcję czekają dzieci w różnym wieku: od maluszków do nastolatków. Z naszych doświadczeń wynika, że najczęściej adoptowane są dzieci do około 7 lat, a w przysposobieniach przez osoby spowinowacone nawet do 18. roku życia – mówi Ewa Skirzewska.
Kierowniczka ośrodka podkreśla, że choć stereotypowe traktowanie tematu adopcji – jak m.in. demonizowanie problemów dzieci, które z różnych przyczyn nie mogą wychowywać się z biologicznymi rodzicami – zdarza się coraz rzadziej, to trzeba mieć świadomość wyzwań.
– Mowa o obciążonych wywiadach rodzinnych i okołoporodowych – mówi. – Część dzieci pochodzi z środowisk, gdzie występuje alkoholizm i inne szkodliwe czynniki. Stąd mogą mieć większe potrzeby rozwojowe. Z tym wiąże się potrzeba pracy z dzieckiem, wspierania, cierpliwości i dużej troski – zaznacza Ewa Skirzewska.
Dlatego przy doborze rodziny do specyfiki potrzeb dziecka oceniane są m.in.:
- odpowiednia motywacja i oczekiwania wobec adopcji,
- gotowość kandydatów do zaakceptowania aktualnej sytuacji zdrowotnej i rozwojowej dziecka oraz jego pochodzenia oraz podjęcia pracy z dzieckiem.
Bezwarunkowa miłość i akceptacja. „Szukamy rodziny dla dziecka. Nigdy odwrotnie”
– Mimo, że zapoznają się z dokumentami i znają historię dziecka, powinni być świadomi podobnie jak w biologicznym rodzicielstwie. tego, co może – choć nie musi – ujawnić się w przyszłości i być otwartym na pomoc dziecku w kolejnych etapach rozwoju. Dlatego kluczowa jest bezwarunkowa miłość i akceptacja dziecka, takim jakim ono jest, mając świadomość bagażu przeżyć i doświadczeń związanych z jego historią życia – stwierdza Skirzewska.
Jak tłumaczy, dużą część procesu adopcyjnego stanowi ustalanie predyspozycji rodzicielskich.
– Ośrodek określa predyspozycje kandydatów podczas licznych spotkań, badań psychologiczno-pedagogicznych, wywiadu w miejscu zamieszkania i szkolenia – wylicza Ewa Skirzewska. – Ustalamy, czy kandydaci mają odpowiednie warunki do wychowania dziecka, czy będą gotowi pokochać obce dziecko i wyjść naprzeciw jego potrzebom. W dalszym procesie, jeśli kandydaci pozytywnie przejdą procedurę ustalamy dobór rodziny do potrzeb dziecka. Nigdy odwrotnie.
Z 30-letniego doświadczenia pani Ewy wyłania się pozytywny obraz współczesnej adopcji.
– Mitów jest coraz mniej. Obserwuję w społeczeństwie coraz większą otwartość na adopcję. Pamiętam sytuacje, gdy kandydaci myśleli, że mogą do nas przyjść i po prostu wybrać sobie dziecko. Na szczęście takie sytuacje to rzadkość – podkreśla Skirzewska. – Dzieci przed adopcją wychowują się w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej, z którą współpracujemy na co dzień.
Z serduszka, a nie z brzuszka
W trendach adopcyjnych już od dawna dominuje postawa wychowywania dziecka z adopcji w prawdzie o pochodzeniu.
– Językiem dostosowanym do wieku dziecka – zaczynając już od maluszków – przekazuje się dziecku, że jest z serduszka, a nie z brzuszka – mówi Ewa Skirzewska. – Ukrywanie faktu adopcji nie przysłuży się dziecku. Natomiast wychowywanie w świadomości i prawdzie jest najważniejsze. Gdy dziecko dowiaduje się wszystkiego od rodziców, osób najbliższych, które kocha, to jego tożsamość buduje się prawidłowo. A proces adopcji będzie naturalny i akceptowany przez dziecko od początku. Każdy z nas chce znać korzenie. Brak tej wiedzy, podawanie nieprawdy może prowadzić do trudnych sytuacji. Udzielamy poradnictwa jak przekazywać tę informację.
I tu warto wspomnieć, jak wielką rolę gra integracja rodzin adopcyjnych: pikniki, warsztaty, spotkania rodzinne.
– Wtedy wszyscy świętujemy i cieszymy się pięknem, jakim jest rodzicielstwo. Zależy nam, by dzieci miały rodziców, były kochane, ważne, otoczone należytą troską i opieką. Chcemy przekazać innym, że warto być rodzicami. Nie można odmówić żadnemu dziecku prawa do rodziców – mówi Ewa Skirzewska.
Rodziny zastępcze a adopcja
W całym procesie ważną rolę odgrywają także rodziny zastępcze różnych typów, np. zawodowe o charakterze pogotowia rodzinnego. To czasowa forma pomocy dziecku. Daje bowiem szansę życia w środowisku rodzinnym, zamiast przebywania w placówce opiekuńczo-wychowawczej, tzw. – pieczy instytucjonalnej.
– W województwie opolskim najwięcej mamy rodzin zastępczych spokrewnionych z dzieckiem, a najmniej rodzin zastępczych zawodowych, bo jest ich tylko 48, z tego: 37 „zwykłych” zawodowych rodzin zastępczych, 8 rodzin pełniących funkcję pogotowia rodzinnego, 3 rodziny specjalistyczne (wychowujące dzieci z niepełnosprawnością) i 27 rodzinnych domów dziecka. Łącznie w pieczy rodzinnej jest ponad 1600 dzieci, z tego ok 400 w rodzinnych domach dziecka i w rodzinach zawodowych – mówi Agnieszka Gabruk, dyrektorka ROPS w Opolu.
Adopcja to proces. „Miłość i odwaga to początek”
Natomiast Zuzanna Donath-Kasiura, wicemarszałkini województwa opolskiego podkreśla, ze dzięki adopcji łączymy dzieci, które potrzebują miłości i ciepła rodzinnego z parami, osobami, które chcą swoją miłością obdarować dziecko, które jej potrzebuje.
– Musimy jednak pamiętać, że aby adopcja mogła dojść do skutku konieczne jest sprawdzenie motywacji i relacji między małżonkami. A także stabilności związku i wypełnienie wszystkich niezbędnych procedur. Bezgraniczna miłość i odwaga to dopiero początek drogi – podsumowuje Zuzanna Donath-Kasiura.
Artykuł przygotowany w ramach kampanii promującej rodzicielstwo zastępcze, realizowanej w ramach projektu pn. „Bliżej rodziny i dziecka – wsparcie rodzin przeżywających problemy opiekuńczo – wychowawcze oraz wsparcie pieczy zastępczej – etap II” realizowanego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Opolskiego na lata 2021-2027, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus 2021-2027, w ramach Priorytetu 6 Fundusze europejskie wspierające włączenie społeczne w opolskim, działania 6.7 Wsparcie rodziny i pieczy zastępczej.
