Zagrożenia, które jeszcze dekadę temu wydawały się odległe, dziś realnie wpływają na nasze codzienne życie. Dezinformacja, cyberataki, działania hybrydowe, sabotaż i dywersja uderzają w kluczowe elementy państwa, a wojna za wschodnią granicą podnosi poziom napięcia. Do tego dochodzą gwałtowne zjawiska pogodowe, które potrafią sparaliżować infrastrukturę, odciąć całe regiony od prądu i stworzyć bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia oraz życia.
Sygnały alarmowe. Słychać syrenę – co robić?
Sygnał alarmowy, który zapowiada nadchodzące zagrożenie, możesz usłyszeć poprzez: syreny alarmowe, megafony, media (telewizję, radio, internet), Regionalny System Ostrzegania (RSO), Alerty RCB (wysyłane na telefony komórkowe) lub poprzez kontakt bezpośredni.
W Polsce mamy obecnie tylko dwa rodzaje sygnałów alarmowych:
- ogłoszenie alarmu – ciągły, modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty, lub komunikat słowny: „Uwaga! Uwaga! Uwaga! Ogłaszam alarm…”
- odwołanie alarmu – ciągły, jednostajny dźwięk syreny przez 3 minuty, lub komunikat słowny: „Uwaga! Uwaga! Uwaga! Odwołuję alarm…”
Gdy wyje syrena alarmowa, liczy się szybka reakcja. Warto od razu sprawdzić informacje w telewizji, radiu lub Internecie. Służby podadzą wtedy jasne wskazówki, jak się zachować.
Taki komunikat może ostrzegać przed atakiem z powietrza (np. rakietami czy dronami), skażeniem chemicznym lub biologicznym, dużym pożarem, groźnymi zjawiskami pogodowymi albo poważną awarią infrastruktury.
Pożar – czy znamy pierwsze kroki ratunku?
Kiedy zauważysz ogień lub unoszący się dym, reaguj od razu. Najpierw zadzwoń pod numer 112 i zgłoś pożar. Jeśli płomienie są niewielkie i masz do nich bezpieczny dostęp, spróbuj je stłumić. Sprawdź przy tym oznaczenia na gaśnicy, bo każdy typ działa na inne rodzaje ognia.
Gdy sytuacja na to pozwala, zakręć główny zawór gazu i wyłącz prąd. Nie otwieraj okien ani drzwi – dopływ powietrza tylko rozkręci pożar. Chroń drogi oddechowe, zasłoń usta i nos mokrym materiałem. Jeśli w budynku zostali ludzie, przekaż ratownikom dokładną informację, gdzie mogą ich znaleźć.
Unikaj rozwiązań, które zwiększą zagrożenie. Nie polewaj wodą urządzeń elektrycznych ani płonących tłuszczów. Podczas ewakuacji omijaj windę i korzystaj ze schodów – to najpewniejsza droga wyjścia, nawet gdy w budynku panuje chaos.
Powódź – działaj szybko, ale rozsądnie
Gdy rośnie ryzyko podtopienia lub powodzi, liczy się szybkie i rozsądne działanie. Najpierw zadbaj o plecak ewakuacyjny z najpotrzebniejszymi rzeczami (o plecaku ewakuacyjnym przeczytasz w dalszej części poradnika).
Sprawdź, czy sąsiedzi nie potrzebują wsparcia, zabezpiecz (o ile to możliwe) dom workami z piaskiem, uszczelnij drzwi i okna. Cenne rzeczy i elektronikę przenieś na wyższe piętra, odłącz prąd i gaz, a kanalizację zabezpiecz, zamykając włazy i wyloty. Samochód ustaw w miejscu, które nie grozi zalaniem, nie zastawiając przy tym dróg. Pamiętaj też o zwierzętach – one również wymagają przygotowania do ewakuacji.
Alertów pogodowych nie wolno lekceważyć. Jeśli pojawi się wezwanie do ewakuacji, zrób to jak najszybciej.
Nie zostawaj w domu z powodu majątku. Ochroną terenu zajmą się odpowiednie służby. Jeśli nie możesz się wydostać, wywieś w widocznym miejscu flagę z sygnałem dla ratowników:
- Biała flaga – muszę się ewakuować
- Czerwona flaga – potrzebuję pomocy medycznej
- Niebieska flaga – potrzebuję żywności i wody
Długotrwały brak prądu (blackout)
Gdy prąd znika na kilka godzin, zwykle da się to przetrwać bez większych problemów. Gorzej, gdy awaria trwa dniami, szczególnie po katastrofie naturalnej lub wskutek celowego sabotażu. Wtedy tracisz dostęp do wody, ogrzewania, Internetu, telefonu i płatności elektronicznych.
Dlatego warto przygotować się zawczasu:
- Zadbaj o alternatywne źródła światła – najlepiej latarki z dużym zapasem baterii
- Dodatkowe źródło ciepła, na przykład piecyk gazowy lub olejowy, a jeśli masz kominek, upewnij się, że jest sprawny i masz zapas opału
- Kluczowa staje się także łączność: radio na baterie, krótkofalówki, czy CB radio pozwolą śledzić komunikaty, gdy Internet i sieć komórkowa przestaną działać
- Warto rozważyć zakup agregatu prądotwórczego, szczególnie w miejscach, gdzie awarie zdarzają się częściej. Przed spodziewanym zagrożeniem naładuj powerbanki i włącz w telefonie tryb oszczędzania energii, aby wydłużyć czas działania urządzenia
- Zapas jedzenia powinien być prosty i trwały: konserwy, suchary, batony, produkty niewymagające gotowania. Do tego woda: minimum trzy litry dziennie na osobę. Nie zapominaj o gotówce. Gdy terminale przestaną działać, tylko ona pozwoli zrobić pilne zakupy
W czasie przerwy w dostawie prądu:
- Oszczędzaj ciepło, zbierz domowników w jednym pokoju
- Ogranicz otwieranie lodówki i zamrażarki – dłużej utrzymają niską temperaturę
- Odłącz wszystkie urządzenia elektryczne od zasilania
Jak zabezpieczyć się przed burzą
W domu:
- Zamknij okna i drzwi balkonowe, aby wiatr nie wyrwał skrzydeł ani nie zniszczył wnętrza
- Odłącz elektronikę od prądu. Wyładowania mogą wywołać przepięcia
- Schowaj rzeczy z balkonu lub tarasu
- Przygotuj latarkę i powerbank. Awaria prądu zdarza się często
- Sprawdź stan rynien i odpływów, jeśli masz czas przed nadejściem nawałnicy. Nagły deszcz szybko je zapcha
Na zewnątrz (zanim wichura uderzy):
- Poszukaj solidnego schronienia. Unikaj drzew, altanek i wiat przystankowych
- Jeśli jesteś na rowerze lub hulajnodze – zsiądź i odsuń się od metalowych elementów
- Zatrzymaj prace ogrodowe i budowlane. Wiatr łatwo przewróci drabinę lub zrzuci narzędzia
W trakcie burzy i wichury
W domu:
- Trzymaj się z dala od okien. Silny wiatr potrafi rozbić szybę
- Nie korzystaj z przewodowego telefonu ani urządzeń podłączonych do gniazdek
- Monitoruj komunikaty służb. Ostrzeżenia często zmieniają się dynamicznie
W aucie:
- Zjedź w bezpieczne miejsce, najlepiej z dala od drzew i linii energetycznych
- Zatrzymaj auto, włącz światła awaryjne i przeczekaj
- Nie wysiadaj bez potrzeby. Auto działa jak klatka Faradaya i chroni przed piorunami
W terenie:
- Odsuń się od pojedynczych drzew, masztów, słupów i metalowych ogrodzeń
- Jeśli burza złapie Cię na otwartej przestrzeni, kucnij. Nie kładź się na ziemi
- Unikaj wody: jezior, rzek, plaż i basenów. To jedne z najniebezpieczniejszych miejsc
Jak zabezpieczyć dom przed silnym wiatrem
- Sprawdź stan dachówek i mocowania rynien jeszcze przed sezonem burzowym
- Przytwierdź meble ogrodowe do podłoża lub przenieś je do garażu
- Zabezpiecz bramy garażowe – silny wiatr potrafi je odgiąć
- Przytnij gałęzie, które zwisają nad domem. Podmuchy łatwo je złamią
Plecak ewakuacyjny
Może zdarzyć się sytuacja, w której będziesz miał tylko kilka minut na opuszczenie swojego lokum. Żeby zrobić to sprawnie i bezpiecznie, warto być przygotowanym już teraz. Aby oszczędzić czas i mieć pewność, że zabierzesz wszystko co niezbędne, zadbaj o przygotowanie zestawu ewakuacyjnego.
Każdy z domowników powinien mieć oddzielny, gotowy do zarzucenia na ramię plecak.
Co powinno się w nim znaleźć?
- radio na baterie i zapas baterii
- latarka z zapasowymi bateriami
- gwizdek do wzywania pomocy
Dokumenty
- podstawowe dokumenty: dowód tożsamości, dokumenty własności mieszkania, wypisy księgi wieczystej
- ubezpieczenia, akty urodzenia, małżeństwa, zgonu, zaświadczenia o rentach, emeryturach i dochodach
- najważniejsze informacje medyczne
- pendrive ze skanami wszystkich dokumentów
- jedzenie, narzędzia i akcesoria
- maski ochronne
- mapa lokalnych dróg, kompas lub busola, ewentualnie GPS
- posiłki na dwa dni (najlepiej gotowe, trwałe)
- butelka filtrująca z nowym filtrem
- zapalniczka lub zapałki
- otwieracz do puszek
- nóż, ołówek i notes
- komplet sztućców
- kombinerki, narzędzie wielofunkcyjne
- gumy, sznurki, opaska zaciskowa
Odzież i higiena
- ubranie na zmianę, kurtka przeciwdeszczowa, mydło lub żel do dezynfekcji
Apteczka
- leki indywidualne, paracetamol, ibuprofen, środki na biegunkę, nudności i wymioty, elektrolity
- pęseta, opatrunki, gazy, bandaże, plastry i plaster chemiczny
- folia termiczna
Inne niezbędniki
- worki na śmieci (przydatne też jako ochrona przed deszczem)
- gotówka w małych nominałach
To podstawa, która daje bezpieczeństwo i swobodę działania, niezależnie od tego, gdzie i w jakich warunkach przyjdzie ci funkcjonować po ewakuacji.
Czytaj też: Plecak ucieczkowy i przynajmniej pół baku paliwa. To warto mieć
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania.
