W 2025 roku mężczyźni stanowili już 33,4 proc. wszystkich osób pobierających zasiłek macierzyński. Na Opolszczyźnie odsetek ten wyniósł 34 proc. Najbardziej dynamiczny wzrost dotyczy urlopu rodzicielskiego.
– W 2024 roku ojcowie stanowili 12,3 proc. osób pobierających zasiłek macierzyński z tytułu urlopu rodzicielskiego, natomiast w 2025 roku było ich już 16,7 proc. To wzrost o ponad 4 punkty procentowe, mimo spadku liczby urodzeń – mówi Sebastian Szczurek, rzecznik prasowy ZUS w Opolu.
Urlop ojcowski – niezależne prawo ojca
Urlop ojcowski to samodzielne i nieprzenoszalne prawo ojca, niezależne od uprawnień matki. Przysługuje również ojcom adopcyjnym.
Najważniejsze zasady:
- maksymalny wymiar: 2 tygodnie,
- do wykorzystania do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia,
- można go podzielić na dwie części po tygodniu,
- zasiłek macierzyński: 100 proc. podstawy wymiaru.
Wniosek należy złożyć u pracodawcy co najmniej 7 dni wcześniej. Jeśli termin nie zostanie zachowany, pracodawca może odmówić udzielenia urlopu.
Urlop rodzicielski – dłuższy i nowy podział
Od 26 kwietnia 2023 roku, po zmianach w Kodeksie pracy, wydłużono wymiar urlopu rodzicielskiego:
- 41 tygodni – przy jednym dziecku,
- 43 tygodnie – przy porodzie mnogim,
- nawet 65 lub 67 tygodni – w przypadku dzieci z zaświadczeniem „za życiem”.
Kluczową zmianą jest wprowadzenie 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego dla każdego z rodziców.
Oznacza to, że:
- każdy rodzic ma własne 9 tygodni,
- tej części nie można przekazać drugiej osobie,
- jeśli nie zostanie wykorzystana – przepada.
Zasiłek za ten okres wynosi standardowo 70 proc. podstawy, ale może wynosić 81,5 proc., jeśli matka złoży odpowiedni wniosek w ciągu 21 dni po porodzie.
Jak wnioskować o urlop rodzicielski
Wniosek o urlop rodzicielski należy złożyć najpóźniej 21 dni przed jego rozpoczęciem. Urlop można wykorzystać jednorazowo lub podzielić maksymalnie na 5 części.
Ostatnia część może przypadać nawet do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat.
Celem dyrektywy work-life balance było zwiększenie udziału ojców w opiece nad dziećmi i ułatwienie kobietom powrotu do pracy. Dane ZUS z 2025 roku pokazują, że te rozwiązania realnie działają.
Coraz więcej mężczyzn korzysta z przysługujących im uprawnień, a model, w którym tylko matka zostaje z dzieckiem, stopniowo ustępuje bardziej partnerskiemu podziałowi obowiązków.
Czytaj też: Wolne miejsca w żłobkach w Opolu – co dalej z opieką?
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydanie
