Czym jest koncepcja Smart Village? Najprościej rzecz ujmując, to bardzo nowoczesne podejście do rozwoju obszarów wiejskich, które zaprzęga technologię i innowacje do poprawy codzienności mieszkańców. Przy czym nie ma tu jednego standardowego klucza, ponieważ potrzeby lokalnych społeczności są różne. To może być poprawa mobilności, ochrona środowiska (jak retencja wody czy wykorzystanie odnawialnych źródeł energii), niwelowanie wykluczenia cyfrowego, czy tworzenie atrakcyjnych przestrzeni dla starszych i młodszych mieszkańców.
Co ważne, wykorzystanie nowoczesnych technologii nie jest celem samym w sobie. One są tylko środkiem. Podstawą jest inicjatywa samych mieszkańców. To oni najlepiej znają potrzeby swojej miejscowości. Inteligentna wieś ma jak najlepiej służyć ludziom, poprawiając ich komfort życia.
– Rozwój wsi to nie tylko inwestycje w infrastrukturę, ale przede wszystkim inwestowanie w ludzi, ich pomysły i aktywność – mówi Robert Węgrzyn, Członek Zarządu Województwa Opolskiego.
Zaznacza, że w województwie opolskim przygotowania do wdrożenia inteligentnej wsi są już zaawansowane, bowiem do tej pory w ramach działania 19.2 opracowano koncepcje, które swoim zasięgiem objęły już 47 miejscowości.
– Teraz dajemy mieszkańcom szansę, by przekuli je w konkretne rozwiązania. Samorząd Województwa Opolskiego chce być w tym partnerem – zaznacza Robert Węgrzyn.
Owych 47 miejscowości położonych jest w 24 gminach z terenu pięciu Lokalnych Grup Działania: Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Płaskowyż Dobrej Ziemi, Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Kraina Dinozaurów”, Stowarzyszenie „Brzesko-Oławska Wieś Historyczna”, Stowarzyszenie Kraina św. Anny oraz Nyskie Księstwo Jezior i Gór. Dodatkowo, w ramach wdrażania strategii podpisano 5 umów grantowych na kwotę 228 tys. zł, które pozwolą na opracowanie kolejnych 57 koncepcji inteligentnej wsi.
Teraz te koncepcje zyskują szanse na realizację – właśnie w formie projektów. O jakich finansach dla samorządów mowa? Limit wszystkich dostępnych środków wynosi około 10,5 mln zł. Wnioskodawcy, czyli gminy i związki międzygminne, mogą uzyskać pomoc w formie refundacji wynoszącej od 30 proc. do maksymalnie 75 proc. poniesionych kosztów kwalifikowalnych. Inwestycje te muszą charakteryzować się odpowiednią skalą – koszty objęte wsparciem muszą przekraczać 1,5 mln zł, a maksymalny limit pomocy na pojedynczą operację to 10 mln zł. Projekty muszą być wdrażane bez podziału na etapy, a czas na ich zakończenie to równe 24 miesiące od dnia zawarcia umowy.
Aby móc uzyskać finansowanie, do wniosku o przyznanie pomocy powinna być dołączona koncepcja inteligentnej wsi sfinansowana z I.13.1 w ramach PS WPR lub poddziałania 19.2 w ramach PROW 2014-2020 (albo spełniająca ich wymagania), projekt inteligentnej wsi a także karta informacyjna projektu. Szczegółowe kryteria wyboru operacji oraz Wytyczne Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi można znaleźć na stronie www.pswpr.opolskie.pl w zakładce „Smart Village”.
Powołany specjalnie w tym celu zespół pięciu ekspertów będzie weryfikował złożone wnioski. Kryteria wyboru, kładą szczególny nacisk na realne oddziaływanie zrealizowanego projektu na rozwój miejscowości, stopień wykorzystania nowoczesnych, innowacyjnych technologii czy też racjonalne zarządzanie i finansową trwałość samej inwestycji. Jak informuje Robert Węgrzyn, nabór wniosków planowany jest na październik 2026 r.
Materiał opracowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego, Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi”
