Choroby układu krążenia nie pojawiają się nagle. Ich rozwój to efekt wieloletnich złych nawyków, których nie potrafimy lub nie chcemy wyeliminować z codziennego życia.
– Chorobę niedokrwienną serca powoduje wszystkim znane, brzmiące dość złowieszczo słowo: miażdżyca – mówi Bartosz Zaleciński, kierownik Oddziału Chorób Wewnętrznych i dyrektor ds. lecznictwa w Stobrawskim Centrum Medycznym w Kup.
Miażdżyca polega na odkładaniu się blaszek miażdżycowych w naczyniach krwionośnych. – Z wiekiem zwiększa się ich liczba i wielkość – wyjaśnia lekarz. – Może dojść do sytuacji, w której wskutek wzrostu ciśnienia tętniczego blaszka się oderwie, przemieści i zablokuje dopływ krwi do serca. To prowadzi do zawału mięśnia sercowego.
Serce i mózg, a miażdżyca. Chorują już 30-latkowie
Kto jest narażony na miażdżycę, której konsekwencją może być zawał serca lub udar mózgu?
– W zasadzie wszyscy, którzy nie dbają o dietę, wagę, sen i aktywność fizyczną. Miażdżyca rozwija się szybciej lub wolniej. Wszystko zależy od stylu życia – podkreśla Zaleciński.
Jak dodaje, choroba nie dotyczy wyłącznie osób starszych, choć wciąż pokutuje takie przekonanie. Wystarczą „sprzyjające” warunki: otyłość, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, a czasem także obciążenia genetyczne, na które nie mamy wpływu. – W takich sytuacjach incydenty naczyniowe zdarzają się już po trzydziestce – zaznacza.
Złą informacją jest również to, że nie istnieje „magiczna tabletka”, która zniweluje skutki wieloletnich zaniedbań. W naczyniach krwionośnych zachodzą trwałe zmiany strukturalne. – Oczywiście, jeśli pacjent w porę się opamięta i wdroży dobre nawyki, procesy miażdżycowe zwalniają. Niestety nie cofają się – mówi lekarz.
A co, jeśli do zmiany stylu życia nie dojdzie? – Gdy choroba jest zaawansowana, możemy leczyć jedynie objawowo albo wdrażać interwencje medyczne, takie jak wszczepienie stentów – specjalnych, niewielkich rurek umieszczanych w naczyniach – lub wykonanie tzw. bajpasów, co wiąże się z operacją na otwartym sercu – tłumaczy.
Nierzadkim, a często lekceważonym powikłaniem miażdżycy jest udar mózgu. – Mechanizm jest podobny, z tą różnicą, że chodzi o naczynia doprowadzające krew do mózgu. Oderwana blaszka może przemieścić się i zablokować przepływ krwi, powodując udar – wyjaśnia Zaleciński.
Profilaktyka i… jeszcze raz profilaktyka
Lekarze podkreślają, że edukacja dotycząca profilaktyki chorób układu krążenia jest nie do przecenienia. Wczesne wykrycie czynników ryzyka i ich leczenie znacząco zmniejsza prawdopodobieństwo zawału, udaru i innych schorzeń.
Recepta jest prosta i od lat niezmienna. Najbardziej rekomendowaną, łatwo dostępną dietą, którą „kocha” serce, jest dieta śródziemnomorska – bogata w zdrowe tłuszcze (orzechy, oliwa), warzywa, chude mięso i ryby.
– To dieta zróżnicowana i możliwa do utrzymania na co dzień – mówi Zaleciński. – Nie bagatelizowałbym także roli stresu. To jeden z poważniejszych czynników prozapalnych. Kwestie psychogenne są ściśle powiązane z układem krążenia.
Gdy nic nam nie dolega, najlepszym testem zdrowia jest coroczne badanie krwi. – Morfologia, elektrolity, glukoza oraz pełny lipidogram pokazują, jak zachowuje się cholesterol – kluczowy, obok cukru, wskaźnik zdrowia układu krążenia – wyjaśnia lekarz. – Ważne, by nie lekceważyć objawów. Klasycznym przykładem są bóle w klatce piersiowej, które nie zawsze oznaczają to samo. Dopiero pogłębiona diagnostyka pozwala ustalić, czy chodzi o chorobę wieńcową, czy np. refluks, który daje podobne symptomy i jest łatwy do wyleczenia.
Alarmujące i wymagające kontroli są powtarzające się objawy: łatwe męczenie się, bóle w klatce piersiowej przy wysiłku czy obrzęki nóg – zwłaszcza u osób z cukrzycą lub nadciśnieniem.
Serce, nerki a picie wody
Profilaktyka jest szczególnie ważna u osób starszych. Na Oddziale Klinicznym Geriatrii, gdzie przebywają pacjenci powyżej 60. roku życia, widać, z jakimi problemami najczęściej się zmagają.
– To osoby cierpiące na wiele chorób, a więc z niewydolnością różnych narządów – mówi Łukasz Galli, zastępca kierownika oddziału. – Przyjmują liczne leki, dlatego oceniamy ich stan całościowo. Pracuje z nimi zespół lekarzy, fizjoterapeuta, psycholog kliniczny i pielęgniarki.
W profilaktyce seniorów szczególną uwagę zwraca się na nerki.
– Często mamy do czynienia z przewlekłymi chorobami nerek, które wpływają na układ krążenia – tłumaczy Łukasz Galli. – Zatrzymywanie płynów prowadzi do obrzęków nóg lub płuc, a nadmiar płynów obciąża serce. W końcu ta „pompa” nie daje rady pracować i pojawia się niewydolność oddechowa.
Seniorzy często zapominają o odpowiednim nawodnieniu.
– Starsze osoby słabiej odczuwają pragnienie, bo mechanizmy za to odpowiedzialne są mniej wrażliwe – wyjaśnia lekarz. – W kontekście elektrolitów najważniejsze są sód i potas. Gdy nerki są niewydolne, wydalanie potasu jest zaburzone, co prowadzi do zaburzeń rytmu serca i spadków ciśnienia.
Eksperci SCM apelują: o zdrowie warto dbać na każdym etapie życia. Choroby układu krążenia pozostają najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce i na świecie.
Ogromne wsparcie dla SCM. Rozwój kardiologii oraz cyberbezpieczeństwa
Dzięki projektowi „Doposażenie Stobrawskiego Centrum Medycznego w celu poprawy świadczenia usług opieki kardiologicznej” współfinansowanemu z Krajowego Planu Odbudowy, placówka otrzymała 1 222 763,25 zł, z czego 1 119 216,80 zł stanowiło dofinansowanie z KPO, a resztę zapewnił Samorząd Województwa Opolskiego. Zakupiony sprzęt umożliwia realizację nowoczesnych metod monitorowania i leczenia chorób serca, co realnie poprawia efektywność leczenia.
Równolegle szpital realizował duży projekt cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa. Placówka zdobyła prawie 7 mln zł z KPO, przy wkładzie własnym około 1 mln zł.
Oba przedsięwzięcia wpisują się w działania Krajowej Sieci Kardiologicznej oraz program modernizacji infrastruktury ochrony zdrowia finansowany z funduszy UE.
Na liście nowych sprzętów w SCM są m.in.:
- echokardiograf – 1 szt.
- aparaty do EKG – 6 szt.
- Holtery EKG – 6 szt.
- Holtery do mierzenia ciśnienia – 6 szt.
- system do prób wysiłkowych – 1 szt.
- kardiomonitor ze stacją centralnego nadzoru – 1 szt.
- pulsoksymetry przyłóżkowe – 4 szt.
- skanery naczyń – 2 szt.
- pompy infuzyjne strzykawkowe – 9 szt.
- ssak elektryczny – 1 szt.
- kozetka elektryczna,
- szafki przyłóżkowe – 32 szt., meble do pracowni Holtera.
