Twoje ciało to nie maszyna – nie naprawisz go na szybko w warsztacie. Prawdziwa męska sprawa to dbanie o siebie zanim dojdzie do awarii. Pamiętaj, że profilaktyka to więcej niż hasło – to konkretne działania, które mogą uratować Ci życie.
Mężczyźni częściej niż kobiety odkładają troskę o zdrowie na później. Na drodze do gabinetu lekarskiego stają stres, przemęczenie, praca i codzienne obowiązki. Do tego dochodzi przekonanie, że skoro nic nie boli, nie ma powodu do niepokoju. Tymczasem nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy niektóre choroby układu krążenia mogą przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych objawów.
Pamiętaj, że zdrowie nie zawsze poczeka, aż znajdziesz dla niego czas. Regularne badania pozwalają wykryć wiele problemów zdrowotnych, zanim te dadzą o sobie znać.
Męskie nowotwory – które najczęściej dotyczą panów?
Według Krajowego Rejestru Nowotworów, najczęściej występują wśród mężczyzn:
- rak prostaty – 23,3 proc. zachorowań;
- rak płuca – 13,7 proc. zachorowań;
- rak jelita grubego 11,7 proc zachorowań;
- rak pęcherza moczowego – 5,7 proc. zachorowań;
To jednocześnie nowotwory, które są najczęstszymi przyczynami zgonów wśród mężczyzn. Męskie nowotwory, takie jak rak prostaty czy rak jądra mogą zaatakować, zanim się zorientujemy. Dlatego tak ważne jest, aby regularnie kontrolować swoje zdrowie.
Występowanie raka płuca i rak jelita grubego w ogromnej mierze wiąże się z narażeniem na czynniki, których występowanie mężczyźni mogą skutecznie ograniczać samodzielnie w ich codziennym życiu. Chodzi przede wszystkim o narażanie na dym tytoniowy, spożywanie alkoholu, niezdrową dietę czy brak aktywności fizycznej.
Rak prostaty to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. W 2023 roku rozpoznano go u blisko 24 tys. mężczyzn. W tym samym roku z powodu tego nowotworu umierało średnio 15 mężczyzn dziennie.
Może rozwijać się przez długi czas bez wyraźnych objawów. Dlatego tak ważna jest wiedza o czynnikach ryzyka i sygnałach, których nie należy lekceważyć. Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem. Większą czujność powinni zachować również mężczyźni, których ojciec lub brat chorowali na raka prostaty.
– Problem polega na tym, że nie ma wczesnych objawów raka prostaty – mówi dr Łukasz Kupis, urolog i androlog, ekspert Akademii NFZ. – Dlatego namawiamy panów, by regularnie się kontrolowali i badali, nawet jeśli wyraźnych objawów nie mają. Bo ta choroba może do późnego momentu jej zaawansowania żadnych objawów nie dawać. Bardzo ważne jest regularne badanie się u urologa, przede wszystkim przez panów w wieku od 45-50 lat. Ta diagnostyka nie musi być ani bardzo rozbudowana, ani bolesna. To przede wszystkim regularne, czyli wykonywane raz do roku, oznaczanie poziomu PSA we krwi. Wynik należy przynieść i pokazać urologowi. Nie tylko po to, by ten go ocenił, ale też aby pacjenta, który swój wynik przyniósł, zbadał. Badanie odbywa się per rectum, czyli palcem przez odbyt. Badanie to jest proste, a dla urologa może wnieść bardzo dużo wiadomości na temat tego, co dalej z tym pacjentem zrobić. Absolutnie nie należy się tego badania obawiać.
Dr Kupis podkreśla, że badanie PSA jest dostępne w każdym laboratorium. Zarówno urolodzy, jak i lekarze rodzinni zlecają je rutynowo. Ale jest ono niewystarczające, stąd zalecenie, by z wynikiem udać się do urologa.
Zwraca też uwagę na najważniejsze różnice między przerostem prostaty a rakiem prostaty.
– Przerost prostaty jest najczęściej dla pacjenta chorobą łagodną – mówi. – Ale ona z reguły daje objawy. To sprawia, że pacjent zaniepokojony objawami raczej do urologa przyjdzie. Nowotwór prostaty to choroba tego samego narządu, ale zazwyczaj nie dająca objawów. Ona nie sugeruje pacjentowi wprost, że warto przyjść do lekarza i się przebadać. Toteż tego pacjenta należy zaprosić, żeby zaczął przychodzić. Nawet jeśli wydaje mu się, że nie ma po co.
Zmień styl życia
Blisko 25 proc. panów ma nadciśnienie tętnicze. Aż 70 proc. mężczyzn ma nadwagę, a jedna piąta zmaga się z otyłością. Aż 32 proc. dorosłych mężczyzn pali papierosy. Dodatkowo, w grupach wiekowych 40-54 lata – 73 proc. a 55+, aż 88 proc. panów jest nieaktywnych fizycznie.
Prowadzi to do rozwoju cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, podwyższonego poziomu cholesterolu, miażdżycy, zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, a także do chorób nowotworowych.
Nowotworom, które spotykają mężczyzn, przynajmniej w 1/3 przypadków można zapobiec, zmieniając styl życia, nawyki i badając się profilaktycznie. Zacznij od tych małych kroków:
- odżywiaj się zdrowiej – sprawdź bezpłatne plany żywieniowych na portalu Diety NFZ;
- bądź aktywny – ćwicz, jak lubisz i unikaj siedzącego trybu życia;
- rzuć palenie i ogranicz alkohol;
- wykonuj samobadanie jąder i prącia;
- badaj się, raz w roku zrób m.in. morfologię, badanie ogólne moczu czy lipidogram;
- po 40. roku życia obowiązkowo kontroluj prostatę;
- po 60. roku życia raz w roku zrób USG jamy brzusznej, aby ocenić m.in. nerki i pęcherz moczowy.
Męskie nowotwory – objawy, których nie możesz zlekceważyć
- Rak prostaty: podwyższone stężenie PSA we krwi; dolegliwości związane z oddawaniem moczu; zaburzenia erekcji, które nie wynikają z podłoża emocjonalnego; bóle podbrzusza; obrzęk kończyny dolnej i/lub genitaliów.
- Rak jądra: wyczuwalna obecność guzka w jądrze; zmiana konsystencji jądra; uczucie dyskomfortu w mosznie lub pobolewanie jądra; nawracający ból w podbrzuszu lub okolicy lędźwiowej.
- Rak prącia: zmiana skóry na prąciu: może zmienić kolor, stać się cieńsza lub może dojść do uwypuklenia tkanek, owrzodzenia (nadżerka lub guzek); opuchlizna na końcu prącia; powiększenie węzłów chłonnych pachwinowych.
Nie czekaj aż coś „samo minie”. Zrób badania. To nic nie kosztuje, a może uratować Ci życie.
Skorzystaj z programu Moje Zdrowie
Krok 1. Wypełnij ankietę
Bezpośrednio w przychodni POZ, do której jesteś zapisany lub przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP)lub aplikację moje IKP.
Krok 2. Dostaniesz skierowanie na badania:
- przychodnia POZ wystawia skierowanie;
- informuje Cię o tym, gdzie powinieneś się udać, aby wykonać zlecone badania;
- ze skierowaniem zgłaszasz się do wyznaczonego punktu pobrań.
Przychodnia POZ powinna wystawić skierowanie w ciągu 30 dni.
Krok 3. Robisz badania laboratoryjne.
Podstawowy pakiet dla wszystkich zawiera morfologię krwi, stężenie glukozy we krwi, lipidogram: cholesterol całkowity, cholesterol frakcji LDL, czyli tzw. „zły” cholesterol, cholesterol frakcji HDL, czyli tzw. „dobry” cholesterol, trójglicerydy. A także poziom kreatyniny wraz z oszacowaną wartością eGFR (parametr dotyczący nerek), TSH (hormon tyreotropowy), badanie ogólne moczu.
Możesz otrzymać również dodatkowy pakiet badań w zależności od wieku i wyników kwestionariusza zdrowotnego. Pakiet rozszerzony obejmuje: próby wątrobowe (ALAT, AspAT, GGTP), PSA całkowity u mężczyzn po 50. roku życia, anty-HCV, lipoproteina A (wykonana raz w życiu w ramach programu w wieku 20-40 lat), test na krew utajoną w kale – metoda FIT-OC, po 50 roku życia.
Krok 4. Zgłaszasz się na wizytę podsumowującą do swojej przychodni POZ.
Czytaj także: Szkodliwość hałasu to nie wymysł. Te codzienne dźwięki niszczą słuch
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
