Szubienica się nie nadaje
Modląc się, robimy znak krzyża na sobie. Krzyż z tzw. pasyjką, czyli figurką umarłego za grzechy ludzi Jezusa, wisi w naszych domach, w szkołach, szpitalach, czasem w miejscach pracy. Gotowiśmy uwierzyć, że nigdy nie było inaczej.
Tymczasem pierwsze znaki krzyża – i to bez wizerunku Chrystusa – pojawiły się dopiero w II wieku nowej ery, na sarkofagach. Trzeba się było nieźle naszukać, by znaleźć taki znak wyryty na grobie chrześcijanina. I nic dziwnego. Skoro przed prześladowaniami ukrywali się sami chrześcijanie, to także ich symbol nie powinien rzucać się przesadnie w oczy. Narażałby grobowiec na zniszczenie, a współwyznawców zmarłego na zdemaskowanie, cierpienia, śmierć.
Jak długo była wykonywana kara śmierci przez ukrzyżowanie – okrutna i hańbiąca zarazem – trudno było taki znak hańby uczynić swoim znakiem rozpoznawczym. To trochę tak, jakby ktoś dziś, tworząc jakiś ruch lub wspólnotę, za symbol wybrał sobie szubienicę.
Krzyż budził strach i odrazę
– W dodatku szubienicę szczególnie okrutną i odrażającą – mówi ks. profesor Piotr Maniurka, historyk sztuki, emerytowany długoletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Opolu.
– Śmierć na krzyżu była wyjątkowo hańbiąca, przeznaczona dla niewolników i najgorszych zbójów. Nie karano w ten sposób obywateli rzymskich [posiadający takie obywatelstwo św. Paweł został ścięty mieczem – dop. red.]. Dla nas dzisiaj krzyż jest znakiem świętym i godnym czci. Ale wówczas budził przede wszystkim strach i odrazę – mówi ks. prof. Maniurka.
Dla Żydów – a przecież głównie nimi byli pierwsi chrześcijanie – sama śmierć kogoś sprawiedliwego na krzyżu była trudna do zaakceptowania. W żydowskiej koncepcji Bożej sprawiedliwości nie mieściło się, by dopuścił On tak okrutną śmierć kogoś dobrego, świętego, nie mówiąc już o Synu Bożym. Nic dziwnego, że św. Paweł napisał, iż krzyż jest dla Żydów zgorszeniem, a dla pogan głupstwem.
Początkowo używano więc innych symboli Chrystusa. Kto czytał „Quo vadis”, pamięta świetnie, że opisani przez Sienkiewicza pierwsi chrześcijanie używają, jako znaku rozpoznawczego ryby. Właśnie ryba, a nie krzyż, pojawia się wtedy często, jako symbol na grobach chrześcijan.
- Jak rozmywa się symbol ryby?
- Co było pierwszym znakiem rozpoznawczym chrześcijan?
- Kiedy zmieniło się podejście do krzyża?
- Jak ewoluowała wizja Męki Pańskiej?
Odpowiedzi na te pytania w pełnej wersji tekstu „Wisi na krzyżu Pan, Stwórca nieba” w najnowszym numerze tygodnika „Opolska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania.
