Konferencja poświęcona 25-leciu samorządu terytorialnego odbyła się Karolinka Golf Park w ramach obchodów 800-lecia Gogolina. Był to jednocześnie wstęp do III ogólnopolskich zawodów golfowych samorządowców.
Joachim Wojtala, burmistrz Gogolina, podkreślał, że dzięki postawieniu na rozwój i przedsiębiorczość gmina ta stale się rozwija.
– Niedawno udało nam się przekroczyć historyczną barierę. Po raz pierwszy mieliśmy ponad 100 mln zł w budżecie. Owszem, istotną rolę odgrywa tutaj obecność dużych zakładów, jak Górażdże. Ale połowa naszego budżetu bazuje na małych i średnich firmach. Tworzymy im warunki do powstawania i rozwoju, a dzięki nim nasz samorząd jest pięknym miejscem do życia – mówił.
Marszałek Andrzej Buła podkreślał, że ważne jest budowanie partnerskich relacji pomiędzy samorządami różnych szczebli.
– Życzyłbym sobie w Warszawie ludzi, którzy rozumieją samorząd i którzy nie widzą w nim zagrożenia – powiedział.
Jerzy Buzek: Ważna specyfika woj. opolskiego
Gościem specjalnym konferencji był prof. Jerzy Buzek, były premier rządu AWS z lat 1997-2001. Na wstępie przytoczył zapisy z programu zjazdu NSZZ „Solidarność” z lat 80. Te mówiły o założeniach samorządności oraz o zakończeniu wpływu organów partyjnych na szereg jednostek. Mając na uwadze obecną sytuację w kraju, wybrzmiały one niezwykle aktualnie.
– To od samorządów zależy nasze codzienne życie – powiedział Jerzy Buzek w Karolinka Golf Park. – Szczególnie mocno wyszło to podczas pandemii. Mieliśmy miesiące kompletnej izolacji. A mimo tego woda płynęła z kranów. Śmieci były odbierane. Ulic nie spowijał mrok – podkreślił.
Były premier wrócił do czasu przygotowań reformy administracyjnej kraju z końca lat 90. Przypomniał, że przed nią Polska dzieliła się na 49 województw.
– To było takie rozdrobnienie, że w żadnym wypadku nie mogłyby one być partnerami dla swoich odpowiedników na zachodzie. Konieczne było stworzenie dużych, silnym regionów. Początkowy plan zakładał, że będzie ich osiem. Potem zwiększyliśmy ich liczbę do 12. Pomimo silnych protestów w różnych częściach kraju – opowiadał.
Jerzy Buzek w Karolinka Golf Park wspominał protesty w woj. opolskim. Przyznał, że kwestię tego, czy woj. opolskie powinno pozostać na mapie kraju, konsultował podczas długich rozmów z abp Alfonsem Nossolem, ówczesnym ordynariuszem diecezji opolskiej.
– Sensowność utrzymania woj. opolskiego uzasadniał wyjątkową specyfiką regionu, wynikającą z wielokulturowości i szacunku dla mniejszości – mówił.
Jerzy Buzek: Samorządność jest zagrożona
Były premier przypomniał, iż obiecał abp Alfonsowi Nossolowi, iż jeśli w Sejmie nie uda się przegłosować Polski podzielonej na 12 regionów, to woj. opolskie będzie 13 na mapie.
– Ostatecznie stanęło na 16 województwach. Z wielkim szacunkiem myślę o ludziach z tych 33 województw, którzy poparli zmiany administracyjne ze świadomością, iż przyczyniają się w ten sposób do likwidacji województw, które reprezentują. Mieli świadomość, że przy 49 województwach wszystkim w istocie kierowałaby Warszawa. Nie byłoby mowy o decentralizacji – argumentował Jerzy Buzek w Karolinka Golf Park.
Podkreślał, że problemem nadal pozostaje niski kapitał społeczny. – Chyba uwierzyliśmy, że niewidzialna ręka demokracji zbuduje go za nas. A tak się nie stało – stwierdził.
W swoim wystąpieniu Jerzy Buzek podkreślił, że tendencje do centralizacji będą zawsze. – Ale samorządność do tej pory nie była tak zagrożona – mówił.
Prof. Franciszek Marek o władzy PiS: To banda złodziei
W dyskusji po wystąpieniu Jerzego Buzka głos zabrał prof. Franciszek Marek, były rektor Uniwersytetu Opolskiego. Podkreślił, że popiera samorządowców i samorządy. Przytoczył też słowa zmarłego niedawno prof. Pawła Śpiewaka, który przed śmiercią stwierdził, że rząd PiS jest antypolski.
– W pierwszej chwili jak to usłyszałem to strasznie mnie to oburzyło – przyznał. – Ale jak zacząłem się nad tym głębiej zastanawiać, to zacząłem dostrzegać coraz więcej argumentów potwierdzających tezę prof. Śpiewaka.
Prof. Franciszek Marek mówił, że życzyłby sobie, aby pieniądze publiczne służyły obywatelom. – Tymczasem one są dla „swoich”, dla ludzi z kręgów Zbigniewa Ziobry. Bardzo mnie to irytuje!
– W ciągu 50 lat na zakup samochodów i ich ubezpieczenie wydałem w sumie około 500 tys. zł. A pani Małgorzata Sadurska jako prezes PZU tę samą kwotę zarobiła w trzy miesiące! Nawet za cara urzędnicy nie zarabiali tyle pieniędzy. To jest banda złodziei! – denerwował się prof. Franciszek Marek.
Ćwiczenie pieniędzy europejskich
W dyskusji Jerzy Buzek był pytany o sensowność utrzymywania powiatów i czy ich kompetencje nie powinny być rozdzielone pomiędzy urzędy marszałkowskie i samorządy gminne.
– W Polsce mamy ponad 300 powiatów. Stolicami większości z nich są historyczne miasta, znane Polkom i Polakom. Często nie urosły na tyle mocno, aby stać się stolicami województw. Ale są większe niż wioski czy miasteczka. Tożsamość mieszkańców powiatów jest w nich mocno zakorzeniona. Ich rola jest bardzo istotna – odpowiadał były premier.
Jerzy Buzek opowiadał też, jak po reformie samorządowej trzeba było nauczyć nowe województwa gospodarować pieniędzmi.
– Zabraliśmy ponad miliard złotych z budżetu państwa i podzieliliśmy po 60-70 mln zł pomiędzy 16 regionów. Te miały dzielić pieniądze w porozumieniu z wójtami, burmistrzami, prezydentami miast i starostami. Poniekąd było to ćwiczenie, które potem zaprocentowało przy gospodarowaniu pieniędzmi europejskimi – argumentował.
25 lat samorządu. Co się udało, co niekoniecznie?
Na koniec odbyła się krótka debata, której uczestnicy rozmawiali na temat 25 lat samorządu. Tematem były m.in. sukcesy i porażki samorządu w ciągu ćwierćwiecza, a także to, jaka przyszłość się przed nim rysuje oraz w jakim kierunku powinien zmierzać.
– Udało się dużo, ale nie udało się utrzymać kierunków zmian. Mam tu na myśli chociażby przykład Kasy Chorych – ocenił Adam Leszkiewicz, prezes spółki Karolinka Golf Park.
Piotr Dancewicz, dyrektor biura Aglomeracji Opolskiej zwrócił uwagę, że dzięki samorządom zmieniło się podejście do publicznych pieniędzy.
– Samorządy bardzo odpowiedzialnie dzielą to, co mają – stwierdził. – Nie da się jednak zrobić wszystkiego.
Robert Węgrzyn, radny sejmiku województwa z PO mówił, że z perspektywy mieszkańca Opolszczyzna zmieniła się diametralnie. Poziom życia bardzo wzrósł, ale nasz region ma dwa duże problemy.
– Pierwszy to demografia, ale z tym w Polsce nikt sobie nie poradził. A drugi to wykluczenie komunikacyjne. To jednak też problem, którego opolskie samorządy same nie udźwigną. Tu państwo musi pomóc – stwierdził.
Potrzebna nam większa tożsamość
Uczestnicy debaty byli zgodni, że zagrożeń dla samorządów jest wiele i stale rosną. Choćby brak pieniędzy. Samorządom brakuje miliardów z KPO, przez to Zachód będzie nam odjeżdżał.
– Albo weźmy Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – zauważył Węgrzyn. – Wyjęto go z samorządu województwa, a przez fundusz przechodzą olbrzymie pieniądze. I to Warszawa decyduje, na co będą wydawane na Opolszczyźnie, a nie my tutaj, choć wiemy lepiej, na co są potrzebne. Samorządom się zabiera, a potem zmusza je, żeby przychodziły na kolanach i prosiły. Wtedy rząd daje, ale pod pewnymi warunkami, jakimi, to wiemy.
– Samorząd, żeby przetrwać, musi mieć mieć sojuszników – uznał Piotr Dancewicz. – A mogą być nimi tylko mieszkańcy. Stąd apel do samorządowców: nie inwestujcie tylko w infrastrukturę twardą, ale też tą miękką, bezpośrednio dla ludzi.
Adam Leszkiewicz widzi natomiast problem w tym, że mieszkańcom brakuje identyfikacji z samorządami. – Być może 25 lat to było za mało, żeby ludzie traktowali samorząd jako coś przyjaznego, a nie tylko administracyjny aparat. Potrzebna nam też większa tożsamość gminna, powiatowa i regionalna.
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „Opolska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania.
