Pierwszy wykład pt. „Sobór Nicejski: prywatno-państwowa biesiada cesarza Konstantyna” wygłosił w auli Muzeum Diecezjalnego w Opolu ks. prof. dr hab. Norbert Widok.
– Ta Nicea, w której sobór się odbył leży w południowej Turcji – mówi ks. Norbert Widok. – Sprawcą zgromadzenia biskupów przed 1700 laty był cesarz Konstantyn.
Do historii przeszedł z powodu tzw. edyktu tolerancyjnego.
Zjazd biskupów na 20-lecie panowania
– W 312 roku pokonał on swego zachodniego rywala Maksencjusza – opowiada ks. prof. Widok.. Przedtem miał wizję, że na tarczach żołnierzy umieścił znak Chrystusa. Inne podanie mówi, że zobaczył świetlisty krzyż i słowa „W tym znaku zwyciężysz”. Zaczęła się wtedy jego powolne nawrócenie, którego skutkiem była przychylność wobec chrześcijan. W rezultacie podczas spotkania na weselu w Mediolanie umówił się z władcą wschodniej części imperium Licyniuszem, że chrześcijanie będą mogli swobodnie wyznawać swoją wiarę. Resprykt ten spisał ostatecznie Licyniusz.
W 324 roku Konstanty pokonał Licyniusza i stał się jednowładcą. Rok później, na 20-lecie swego panowania, zaprosił biskupów właśnie do wspomnianej Nicei. Ogłosił siebie Najwyższym Kapłanem (Pontifex Maximus) i w tej roli kazał biskupom spisać, co jest w ich wspólnotach treścią wiary oraz jakie święta obchodzą. By to uporządkować i ogłosić w Nicei.
– Nazwałem ten sobór prywatną biesiadą państwową – dodaje ks. prof. Widok. – Cesarz urządził 20-lecie z biskupami. To była jego prywatna inicjatywa, która miała uczcić Konstantyna. Tymczasem biskupi przywieźli ze sobą problemy, jakie na swoim terenie mieli. Zasypali go petycjami i prośbami. A było ich według różnych źródeł od 250 do 318. Spotkanie trwało ponad miesiąc 0d 19 czerwca do 25 lipca. Konstanty codziennie z nimi rozmawiał. Prywatne spotkanie przekształciło się stopniowo w synod.
Co synod powiedział o Jezusie
Podczas owego synodu sformułowano tekst, który stał się wyznaniem wiary i w kościołach jest on w każdą niedzielę odmawiają.
– Kontekstem była głoszona w tym czasie nauka Ariusza, który zaprzeczał bóstwu Chrystusa – podkreśla ks. profesor. – Synod mówi o Jezusie, że jest „Bogiem z Boga, światłością ze światłości, Bogiem prawdziwym z Boga prawdziwego” i ma z Nim równą naturę. Ten tekst i sam sobór z latami nabierał znaczenia. Na synodzie w Konstantynopolu w 381 roku dodano do niego tekst o Duchu Świętym. W VII wieku po raz pierwszy zastosowano cały tekst jako wyznanie wiary w liturgii i w tej formie obowiązuje on w Kościele do dzisiaj.
Synod w Nicei został – wśród czterech synodów Kościoła wschodniego – zostały uznane w VI wieku przez papieża Grzegorza Wielkiego za sobory Kościoła powszechnego.
Wielkopostne Wykład Otwarte – co przed nami?
- 15 marca: Sobory Kościoła powszechnego: głos Ducha Świętego w procesie urzeczywistniania się Chrystusowej wspólnoty – ks. dr hab. Piotr Górecki, prof. UO;
- 22 marca: Sobór Nicejski: rewolucja w pojmowaniu Boga – ks. dr hab. Rajmund Porada, prof. UO;
- 29 marca: O celibacie duchownych na Soborze Nicejskim: aktualność starożytnej dyscypliny kościelnej – ks. prof. dr hab. Konrad Glombik;
- 5 kwietnia: Wyznanie wiary w liturgii Kościoła – ks. dr hab. Mateusz Potoczny, prof. UO;
- 12 kwietnia: Kościół wokół Soboru Nicejskiego a Kościół dzisiaj: implikacje duszpasterskie – ks. dr Robert Sadlak.
Pomnik cesarza Konstantyna w Yorku. 
Sobór nicejski – ikona Michaela Damaskenosa z XVI wieku. Czytaj także: Dzień Solidarności z Pokrzywdzonymi Wykorzystaniem Seksualnym w Kościele
