Popielec 2023 – liturgia stacyjna w Opolu
W Środę Popielcową w Opolu – zgodnie z tradycją sięgającą w diecezji opolskiej 2014 roku – biskupi zapraszają wiernych na liturgię stacyjną.
Rozpocznie się ona o godz. 18.00 w kościele pw. św. Sebastiana. Następnie procesja przejdzie do kościoła pw. Świętej Trójcy (oo. Franciszkanów) na Eucharystię (początek o 18.30) z obrzędem posypania głów popiołem.
Organizatorzy proszą o zabranie ze sobą świec na procesję.
Liturgie stacyjne, czyli procesje z kościoła do kościoła w okresie wielkopostnym pod przewodnictwem biskupa należą do wielowiekowej tradycji praktykowanej od chrześcijańskiej starożytności m.in. w Jerozolimie i w Rzymie.
Co oznacza posypanie popiołem
Popielec 2023 – przyjęcie popiołu oznacza gotowość do zerwania z grzechem i nawrócenia się do Boga, pokuty i walki z własnymi słabościami.
Podczas posypywania głów popiołem kapłan wypowiada słowa z Pisma Świętego: „Prochem jesteś i w proch się obrócisz” lub (współcześnie częściej) „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię!”. Przypominają one, że przez cały okres wielkiego postu Kościół zachęca do przemiany życia, pełnienia dzieł miłosierdzia, jałmużny i wzmożonej modlitwy.
W Kościele pierwszych wieków biskup na początek wielkiego postu posypywał głowy popiołem tych, którzy czynili publiczną pokutę. Z czasem zaczęli do nich dołączać także inni chrześcijanie. Do liturgii adaptowano ten zwyczaj w VII wieku. Pierwsze świadectwa o święceniu popiołu pochodzą z X wieku.
W 1091 roku papież Urban II wprowadził ten rytuał jako obowiązujący wiernych w całym Kościele. Od tego czasu popiół do posypywania głów uzyskuje się z palm poświęconych w Niedzielę Palmową poprzedniego roku.
Popielec 2023 – co można jeść
W Środę Popielcową katolików obowiązuje:
- post ścisły jakościowy (od pokarmów mięsnych)
- post ilościowy (trzy posiłki, z czego tylko jeden do syta).
W dawnej Polsce potrawą postną spożywaną w Popielec zarówno na królewskim dworze, jak i w chłopskich chatach był żur uchodzący za potrawę szczególnie prostą i będącą synonimem ubóstwa.
Już przed rozpoczęciem wielkiego postu przygotowywano w kuchniach – właśnie na żur – zakwas z żytniej mąki.
Chleb smarowano zazwyczaj tylko powidłami (bez masła). Typowym chłopskim jadłem postnym była także pamuła, czyli gęsta zupa z kwaszonej kapusty rozgotowanej z brukwią oraz suszonymi śliwkami.
Na znak rozpoczęcia postu obnoszono po wsi garnek z żurem, a w domach i karczmach wieszano śledzia lub jego szkielet.
Zewnętrznym przejawem rozpoczęcia postu było trwające od środowego poranka szorowanie naczyń i usuwanie z nich śladów tłuszczu zwierzęcego, by nie pojawił się w postnym jedzeniu. Jedynym tłuszczem, który można było ewentualnie używać była oliwa lub olej. W komorach zamykano mięso, smalec, miód, a nawet nabiał.
W ludowej obrzędowości śpiewy, tańce i picie wódki kończyły się o północy z wtorku na środę. Według zwyczaju skrzypek w karczmie zrywał struny swojego instrumentu na znak, że zaczął się wielki post. Choć gromady biesiadników wracały do domu zwykle dopiero w środę nad ranem. W niektórych rejonach Polski symbolicznie zamykano w skrzyniach na klucz instrumenty.
Kiedy się zaczyna i kończy wielki post
Rozpoczęty w Popielec 2023 okres wielkiego postu trwa w kościele aż do Wielkiego Czwartku wieczorem. W tym roku Wielki Czwartek wypada 6 kwietnia.
Wielkopostną tradycją jest uczestniczenie w nabożeństwach drogi krzyżowej (w piątki) oraz gorzkich żali (w niedziele wielkopostne, zwykle w porze nieszporów).
Ważną częścią wielkiego postu jest Wielki Tydzień. Rozpoczyna się on Niedzielą Palmową. W 2023 roku będzie to 2 kwietnia.
W Wielki Czwartek Mszą św. Wieczerzy Pańskiej zaczyna się Triduum Paschalne Męki Śmierci i Zmartwychwstania.
